beginnen met analoge fotografie

Discussion in 'Zwartwit: Film, Papier, Chemie' started by hans_4, Nov 4, 2010.

  1. hans_4

    hans_4 Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Shooter:
    35mm
    hallo,

    ik lees al een tijdje mee op het forum maar dit is mijn eerste post.
    Ik heb een zenit 3M met tair -11 op de kop kunnen tikken.
    Ik heb van een famillielid een hele hoop doka materiaal gekregen:
    papier:
    een hele hoop kentmere fineprint vc (glossy)
    enkele pakken ilfospeed rc (glossy)
    filmpjes:
    enkele rolletjes t-max 400
    enkele rolletjes t-max 100
    vergroter:
    durst M605 color
    chemie:
    ilford multigrade papierontwikkelaar
    ilford rapid fixer film en papier fixeer
    ilford ilfostop stopbad
    ilford spoelhulpmiddel
    kodak Tmax film ontwikkelaar
    kodak professional D-76 film ontwikkelaar
    agfa agepon wetting agent
    agfa agefix b & w fixer (ik denk vervallen, de fles ziet er oud uit. het ruikt naar azijn en zwavel)
    azijnzuur 80°


    ik zou graag beginnen met wat fotos te maken met tmax400 maar dan, ik heb verschillende ontwikkelaars, verschillende stopbaden,... liefst zou ik als ontwikkelaar kodak Tmax film ontwikkelaar gebruiken want deze is al open. alle chemicaliën zijn minder dan een half jaar oud behalve de agefix.
    heeft er iemand tips hoe hier aan te beginnen, welk papier, welke ontwikkelaar, fixeer,...
    wat ik me ook afvroeg is hoe jullie alles op de juiste temperatuur houden want ik heb nu een aquariumverwarming ingesteld op 20°c in een emmer water hangen en het water is al 22°c

    edit: vergeten ik heb ook een paterson korrelzoeker en natuurlijk een ontwikkeltank.

    alvast bedankt voor de antwoorden

    Met vriendelijke groet

    Hans
     
    Last edited by a moderator: Nov 4, 2010
  2. Huub

    Huub Member

    Messages:
    182
    Joined:
    Dec 4, 2007
    Shooter:
    4x5 Format
    Mooi setje voor in de doka - een betere camera zou op enige termijn te overwegen zijn, maar de Zenith is goed genoeg om de basisbeginselen te leren. Is er een belichtingsmeter bij? Ik ben niet zo goed thuis in die dingen.
    Ik denk dat het verstandig is dat je eerst op zoek gaat naar een algemene handleiding over hoe je moet ontwikkelen en afdrukken of naar iemand in je omgeving die je daarbij kan helpen. Op internet is dat probleemloos te vinden. Verder heb je nog een thermometer nodig en wat maatbekers - die van de hema zijn goed genoeg. Verzamel ook wat plastic flessen voor het bewaren van verdunde chemie.
    En je d76, is dat nog poeder in een blikje of is het al opgelost? In het eerste is het geen probleem - in het laatste geval kun je het beter opruimen want je zit aan de maximale bewaartermijn.

    Huub
     
  3. hans_4

    hans_4 Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Shooter:
    35mm
    een lichtmeter heb ik ook. De d76 is een zakje poeder.
    Ik heb 2 thermometers, juist gekocht en mijn multimeter heeft ook een ingebouwde thermometer tot op 0.1°c.
    het probleem is dat ik op internet bar weinig vindt over ontwikkelen en afdrukken van film, misschien zoek ik verkeerd, ik weet het niet.

    met vriendelijke groet

    Hans
     
  4. Tink

    Tink Member

    Messages:
    38
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Location:
    Belgium
    Shooter:
    35mm
    Van de ene beginner aan de andere beginner :wink:.....

    Ik ben ook bezig me "in te werken" in de analoge wereld, en voorlopig enkel op basis van wat ik op internet vind (ik ken niemand persoonlijk die het nog doet, tenzij via iemand die iemand kent die nog iemand anders kent), maar na het lezen van volgende info op ilfordphoto had ik toch wel een gigantische "aha-erlebnis", en vielen alle puzzeltjes eindelijk op hun plaats (en kan ik hier ineens beter meevolgen).

    Ik heb wel enkel doka-materiaal (voor ontwikkelen films en prints), maar nog geen chemie of papier, dus ik ga nu eerst alles volgens die handleiding doen met alles van ilford. Ik kan je dus nog niet verder helpen met jouw specifiek verbruiksmateriaal dat je al hebt, maar reageer dus vooral op je hulpvraag dat je zo weinig vindt over ontwikkelen van films en prints op internet, volgens mij kan je bovenstaande handleiding toch wel gebruiken als zeer uitgebreide basis ook bij gebruik van andere chemicaliën (of ben ik mis?).

    Groetjes,
    Tink
     
    Last edited by a moderator: Nov 4, 2010
  5. hans_4

    hans_4 Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Shooter:
    35mm
    wauw, ik heb de link al even bekeken en het is inderdaad een zeer gemakkelijke uitleg, ik snap al veel meer van de dingen die hier gezegd worden.
    Ik wilde beginnen met dit eens te proberen maar, er staat dat het papier direct na het belichten in de ontwikkelaar moet, is dit een vergissing want ik dacht dat papier ook ontwikkeld moest worden?
    Ik ben er ook nog niet helemaal uit hoe ik de film vastkrijg op de spoel voor in de ontwikkeltank.

    met vriendelijke groet

    Hans
     
  6. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Er zijn inderdaad een hele hoop vragen als je begint op het analoge pad. Het mooiste zou zijn om toch in je omgeving iemand te vinden die berijd is je op weg te helpen. Misschien is er wel een ervaren apug-er die bij jou in de buurt woont en waar je iets mee kunt afspreken.

    Van de lijst met spullen die je hebt vallen me een paar zaken op.
    - fixeer met zwavelgeur is bedorven
    - ontwikkelaar in poedervorm is in het algemeen goed houdbaar. Is het gaan klonteren, einde oefening
    - bruine ontwikkelaar -> einde oefening
    - concentraat stop is in het algemeen nog goed.
    - idem voor spoelhulp en wetting agent
    - azijnzuur 80% is GEVAARLIJK. Gebruik beschermende kleding/handschoenen NOOIT water bijdoen ! Bij verdunnen kleine hoeveelheden bij een ruime hoeveelheid water doen. Als je jezelf niet vertrouwd niet mee werken.
     
  7. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    In wezen zoek je naar een overzicht dat de beginselen van het dokawerk beschrijft. Op dat gebied zijn vele goede boekjes geschreven. In het nederlands ken ik voornamelijk 'out of print' zaken die je bijv. bij de Slegte aantreft. Maar op de komende beurs 21 november in Houten zijn die boekjes zeker ook te vinden. Bovendien zijn daar andere Apuggers, die je advies kunnen geven. En dan kun je natuurlijk ook in de openbare leeszaal bij jou in de buurt kijken

    Jed
     
  8. Willie Jan

    Willie Jan Member

    Messages:
    1,931
    Joined:
    Jun 11, 2004
    Location:
    Best/The Net
    Shooter:
    4x5 Format
    i kwil je wel de raad geven om 1 ontwikkelaar te gebruiken de eerste tijd. Er zijn zoveel variabelen, dat je moet proberen om de meeste stabiel te houden, anders weet je nooit wat of je verschillend hebt gedaan tov de vorige keer.

    Veel succes!
     
  9. RobertV

    RobertV Restricted Access

    Messages:
    1,057
    Joined:
    Mar 8, 2009
    Location:
    the Netherla
    Shooter:
    Multi Format
    Voor film ontwikkeling:
    http://www.ilfordphoto.com/Webfiles/200629163442455.pdf

    en idd. een waarschuwing voor 80% of 99,5% azijnzuur. Zie opmerkingen Gary.
    Overigens is een Citroenzuur stopbad reukloos en veiliger (15g/ltr. citroenzuur) of 1+19 bij een kant en klare oplossing.
     
  10. hans_4

    hans_4 Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Shooter:
    35mm
    Die handleiding had ik ook gevonden op de ilford site, ik heb er zeer veel uit geleerd.
    Ik denk dat ik gewoon water met een scheut azijn als stopbad ga gebruiken.
    Morgen ga ik naar de bibliotheek om wat boeken te zoeken.

    met vriendelijke groet

    Hans
     
  11. RobertV

    RobertV Restricted Access

    Messages:
    1,057
    Joined:
    Mar 8, 2009
    Location:
    the Netherla
    Shooter:
    Multi Format
    Een stopbad is niet echt kritisch maar dient tussen de 1-3% te zijn. Werk je met een stainende ontwikkelaar dan mag dit max. 1,5% zijn en bij zachte film emulsie's kun je ook beter max. 1,5% gebruiken.

    Er zijn drie mogelijkheden:
    Azijnzuur 1-3%
    Citroenzuur 15g/ltr. (1,5%) tot 30g/ltr. (3%)
    Kaliummetabisulfiet 30g/ltr. (3%)

    Een commercieel stopbad (1+19) bevat naast het citroenzuur een indicator: Geel met een omslag naar Blauw. Wordt het bad Blauw dan is de pH opgelopen tot ca. 5,5 en dient het vervangen te worden.
     
  12. LCEL

    LCEL Member

    Messages:
    58
    Joined:
    Aug 24, 2010
    Shooter:
    Medium Format
    Ook van een beginner voor een beginner.
    Na 35 jaar ben ik ook weer begonnen met film ontwikkelen en vergroten en afdrukken in de doka, alleen zwart/wit met kleinbeeld en 6X6.
    Na een paar maanden heb ik een basis gevonden waar mee ik mooie resultaten krijg.
    Uitgaande van een Paterson tank met verstelbare spiraal heb ik minimaal 290 ml nodig om een kleinbeeld film te ontwikkelen.
    Film FP4+ 125 ASA.
    Ontwikkelaar Amaloco AM 74,
    verhouding 1 deel AM74 + 7 delen water,
    bij kleinbeeld is dat 40 ml AM 74 + 280 ml water
    ontwikkelen gedurende 5 minuten,
    eerste 30 seconden continu agiteren
    daarna iedere 30 seconden 1X agiteren.
    Ontwikkelaar uitgieten en stopbad in de tank gieten,
    stopbad Amaloco S10,
    verhouding 1 deel S10 + 19 delen water,
    bij kleinbeeld is dat 20 ml S10 + 280 ml water,
    totale tijd 1 minuut,
    eerste 30 seconden continu agiteren,
    na de resterende 30 seconden het stopbad uitgieten.
    Fixeer Amaloco X89,
    verhouding 1 + 7,
    bij kleinbeeld is dat 40 ml X89 + 280 ml water,
    fixeren gedurende 4 minuten,
    1e 30 seconden continu agiteren,
    daarna iedere 30 seconden 1X agiteren,
    fixeer uitgieten.
    Spoelen gedurende 10 minuten met water,
    zorg er voor dat het uiteinde van het slangetje onder in de ontwikkeltank uitkomt,
    na de spoeltijd 3 ml wetting agent, Amaloco H10, toevoegen, water bij gieten in de tank tot dat de spoel met de film ruim onder de vloeistof is en gedurende 1-2 minuten de spoel met de film op en neer bewegen/roteren zodat het water makkelijker van de film afloopt.
    De film uit de spoel halen, voorzichtig, met een echte zeem of afstrijktang afnemen en de film ophangen om te drogen.
    Alle vloeistoffen hierboven beschreven hebben dezelfde temperatuur, 20 graden C.
    De vloeistoffen op temperatuur brengen, aanmaken, is gemakkelijk, de omgevingstemperatuur in huis is bijna altijd 20 graden C, je kunt water in een emmer van 5 liter aanmaken, de chemie zit in flessen en die hebben ook al de omgevingstemperatuur van 20 graden C.
    Zelf heb ik een kunststof bak in elkaar gezet met een verwarmingselement en een thermostaat uit de dierenwinkel welke voor een aqaurium bedoelt waren.
    Nu nog nauwkeurig afmeten en mengen.
    Als de film goed belicht is in de camera zou je op deze manier mooie negatieven kunnen ontwikkelen. Als je twijfelt aan de belichting in de camera, maak dan een serie testopnames met behulp van een betrouwbare belichtingsmeter via opvallend licht van hetzelfde onderwerp en noteer de waarden van de belichting en die van de camera, sluitersnelheid en diafragma.
    Zelf heb ik een nieuwe Gossen belichtingsmeter gekocht en het is de beste 230 Euro die ik ooit voor fotografie uitgegeven heb maar dan weet je zeker dat de basis goed is.
    Nogmaals dit is een basis die voor mij goed werkt en vanuit deze basis kun je verder.
    Als ik de mooie zwart/wit platen zie hier op dit forum dan heb ik nog een lange weg te gaan, maar dat is ook het mooie van analoog werken.
    Kun je nagaan, tijdens het maken van een aantal opnames op mijn werk kwam er een schoonmaakster in beeld en ik vroeg haar of ik een paar opnames van haar mocht maken, was geen probleem.
    Toen ik klaar was en haar bedankte kwam ze naar mij toe lopen om achter op camera te kijken, en vroeg ze wat is dat?
    Ilford FP4+ zei ik, want dat had ik in de memoholder gestoken, Minolta XE-5.
    Deze week heb ik haar een mooie vergroting gegeven.

    Hier nog een link http://www.amaloco.nl/pdf/am74_nl.pdf

    Naschrift, begin met verse chemie, voor de hierboven beschreven chemie heb ik nog geen 40,- Euro betaald en is voldoende voor ca 15 kleinbeeld films.

    M. vr. gr.
     
    Last edited by a moderator: Nov 5, 2010
  13. RobertV

    RobertV Restricted Access

    Messages:
    1,057
    Joined:
    Mar 8, 2009
    Location:
    the Netherla
    Shooter:
    Multi Format
    Twee opmerkingen:

    FP4+ en AM74 bij 1+7 geeft een erg korte ontwikkeltijd.
    Beter werkt 1+15 waarbij de tijd met 1,6x wordt verlengd. De scherpte stijgt dan nog iets, de korrel is nog steeds klein. Korte film ontwikkeltijden zijn moeilijker te reproduceren, zeker als je met de hand ontwikkelt. Voor AM74 moet je wel minimaal 20ml concentraat gebruiken per 135-36 of 120 rolfilm.
    De combinatie AM74 met FP4+ is erg goed.

    Daarnaast gebruik je voor film fixeer in principe een zuur fixeer, dus X55. X89 (neutraal) wordt m.n. toegepast voor fiber/bariet papier te fixeren.
    Werk je met een staining ontwikkelaar (PMK, FINOL etc.) dan pas je wel een neutraal of alkalisch fixeer toe om de stain te behouden.
     
  14. hans_4

    hans_4 Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Shooter:
    35mm
    ik ben naar de winkel geweest en heb 2 boeken:
    zwart/wit fotografie van Michael Bussele
    alles over fotografie van Michael Langford
    er staan een hele hoop interessante dingen in. Ik ga deze week wat lezen en waarschijnlijk dit weekend proberen ontwikkelen.
    @ LCEL
    Aangezien ik nog naar school ga ik verdien ik weinig dus zelfs 40€ is veel geld voor mij. daarom ga ik eerst proberen met de ontwikkelaar die ik al heb.

    iedereen bedankt voor de vele antwoorden.

    met vriendelijke groeten,

    Hans
     
  15. AgX

    AgX Member

    Messages:
    11,164
    Joined:
    Apr 5, 2007
    Location:
    Germany
    Shooter:
    Multi Format
    Wat nederlandse vertalingen van doka-leerboeken betreft, kijk na volgende auteurs en het desbetreffend doka-boek: Spitzing, Freeman and Schofield. Het laatste heb ik vandaag nog op de Meir in Antwerpen gezien.