D76 in de tank en daarna?

Discussion in 'Zwartwit: Film, Papier, Chemie' started by Shutter Monkey, Mar 18, 2008.

  1. Shutter Monkey

    Shutter Monkey Member

    Messages:
    8
    Joined:
    Oct 5, 2007
    Shooter:
    35mm
    Eerder heb ik gevraagd of er mensen zijn die tegen betaling mijn films willen ontwikkelen, maar daar heb ik helaas geen reactie op gekregen. Daarom waag ik nu toch de grote stap: ik ga zelf een poging wagen.

    Na het lezen van verschillende topics heb ik gekozen voor Kodak Tri-X 400 en D76. Welk stopbad en fixeer zijn het beste geschikt voor deze ontwikkelaar? Kan ik de ontwikkeltijden voor 400 asa aanhouden, terwijl ik het negatief belicht op 250?

    Ik hoop dat jullie me willen helpen bij het zetten van deze eerste stappen. Bedankt.
     
  2. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Dat is zo iets als vragen aan een ander om de afwas voor jou te doen. Er zijn maar weinigen die 't een leuk karweitje vinden, maar 't moet toch gedaan worden.
    Daar in tegen zul je behoorlijk wat bereidheid treffen om je op gang te helpen.

    Welk stopbad en fixeer zal weinig uitmaken. met fixeer zijn wat subtiele verschillen die sommigen van ons toch de moeite waard vinden, en dan ook zelf dat gaan samenstellen. Ik zelf koop gewoon kant en klaar, alleen nog verdunnen, van Amaloco.

    't samenspel van belichting en ontwikkelen is WAAR HET OM GAAT . Zonder meer kunnen zeggen dat je als je op 250 asa belicht je niets aan de ontwikkeltijd hoeft te doen kan niet gezegd worden. Kennelijk heb je een gegronde reden om van de aanbevolen snelheid van 400 asa af te wijken. Waarom?
    Grof,heel grof, gezegd bepaald de belichting de dekking van 't negatief. De ontwikkeling bepaald de gradatie EN de dekking.

    Mijn advies is altijd begin te doen wat op de verpakking staat.
    Als dan
    A. De negatieven zijn goed af te drukken op gradatie 2 -2,5 ontwikkeltijd is goed
    B. Ze kunnen alleen maar op < 2 goed afgedrukt worden, ontwikkeltijd is te lang. -> korter ontwikkelen + belichten op een lager asa getal
    C. Ze kunnen alleen maar op gradatie > 2,5 afgedrukt worden, ontwikkeltijd is te kort -> langer ontwikkelen en op een hoger asa getal belichten
    D. je negatieven te dun zijn -> langer belichten, lager asa getal
    E. je negatieven zijn te zwaar -> korter belichten
     
  3. Hanfo

    Hanfo Member

    Messages:
    40
    Joined:
    Feb 1, 2005
    Shooter:
    35mm
    De dekking, contrast e.d. van je negatief hangt van een aantal factoren af:
    Tijd, temperatuur, verdunning en beweging van de tank.
    Het beste is om die 4 factoren constant te houden zodat wanneer er iets fout gaat je een van die factoren kunt aanpassen om je resultaten te verbeteren.
    Het beste is om met de factor 'tijd' te spelen.

    Verder houdt alle baden op dezelfde temperatuur ook het spoelwater. Mocht tussen een van de baden meer dam 3 graden verschil zijn dan heb je grote kans dat je emulsie barst en dat geeft een erg lelijk eind resultaat (retikulatie).

    De effectieve gevoeligheid van de film wordt voornamelijk bepaald door je belichtingsmeter, de ontwikkeling van de film maar ook door de gebruikte vergroter. Een condens vergroter geeft een wat harder resultaat dan een diffuus vergroter. Aangezien Kodak met de ontwikkeltijden van D76 uitgaat van fabrieksmatig vergroten met diffuus vergroters kun je er van uitgaan dat, indien je een diffuser gebruikt, de standaard gevoeligheid van Tri-X ligt op ISO 400 en dat je de ontwikkel tijd kunt gebruiken die op de verpakking aangegeven is. Je komt dan onder ideale omstandigheden altijd uit op gemiddeld gradatie 2 bij het afdrukken.
    Bij een condensvergroter, omdat deze harder drukt, op gradatie 1.
    Dus om daar op gradatie 2 uit te komen kun je beter een Tri-X belichten als ISO 200 en ongeveer 25% korter ontwikkelen.

    Dit laatste is een vuistregel en e.e.a. moet je proefondervindelijk vaststellen.
     
  4. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Een goede aanrader is om een boekje te kopen bijvoorbeeld van Mich Buschman - Basisboek Zwartwit Fotografie ISBN:90-72216-74-1. Daarin staat op eenvoudige manier beschreven hoe je het kunt/moet aanpakken om je film op de juiste manier te belichten en te ontwikkelen. Als je die methode toepast krijg je van meet af aan een goed beeld hoe een en ander in het werk gaat en wat er veranderd als je een van de variabelen wijzigd en voorkomt allerlei frustaties. De grote fout die we meestal maken is dat we teveel ineens gaan wijzigen zonder dat we weten waar dat toe leidt omdat we de relatie tot elkaar niet meer zien.
    Bij elke goede fotozaak zul je deze uitgave nog wel tegenkomen en anders de boekhandel en misschien de bibliotheek.
     
  5. Shutter Monkey

    Shutter Monkey Member

    Messages:
    8
    Joined:
    Oct 5, 2007
    Shooter:
    35mm
    Bedankt voor de uitgebreide antwoorden! En leuk, die vergelijking met afwassen. :smile:

    Ik heb lang geleden het boek van Buschman gelezen en volgens mij heb ik daarin toen gelezen dat het voor goede doortekening van de zwarten het beste was om 400 asa te belichten op 250 en dan op de zwarten te meten. Vandaar mijn suggestie voor 250 asa. Maar misschien is mijn geheugen...

    Ik ga kijken waar ik de spullen kan bestellen en dan ga ik aan de slag. Het boek van Buschman ga ik lenen, want ik zie net dat de bibliotheek het in de collectie heeft.

    Nogmaals bedankt en ik hoop dat ik de komende tijd hier hulp kan krijgen als ik er niet uitkom.
     
  6. Marco B

    Marco B Member

    Messages:
    2,981
    Joined:
    Jan 13, 2005
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    Multi Format
    Je zult zien dat het allemaal reuze meevalt, en dat het niet zo ingewikkeld hoeft te zijn. Je krijgt al snel een resultaat. Misschien niet perfect de eerste keer, maar "who cares?", perfectie komt later evt. wel...

    Paar kleine tips:

    - Offer 1 film op en probeer het inleggen op de spoel eerst een aantal keren uit, tot je wat routine hebt, dit scheelt een hele hoop stress als je in het pikdonker je net belichte film, die je nu eindelijk eens zelf wilt ontwikkelen, erop moet doen en het allemaal niet zo lukt.
    - Soms zal de film ergens tijdens het inspoelen los raken van de spoel. Geen paniek!, gewoon weer helemaal afspoelen (de film zal flink oprollen) en weer rustig erop spoelen. Om de film uit de cassette te krijgen, kun je twee dingen doen: als je camera ook over automatisch filmtransport beschikt, kun je soms instellen dat het uiteinde van de film uit het rolletje moet blijven steken (dat kan bij mijn Minolta Dynax 7). Dan kun je de film voorzichtig weer uit de cassette trekken (niet te snel, want kans op statische elektricitiet!). Als je camera volledig terugspoelt, is een flessenopener handig. Zet deze op de onderkant van het filmrolletje en breek de onderkant eraf zoals je met een flessendopje zou doen. Laat dan het filmpje eruit glijden en spoel hem vervolgens in op de spoelen.
    - Het kan handig zijn om, nadat de film op de spoelen is gedaan en eigenlijk klaar voor ontwikkelen, eerst 10 min. voor te spoelen met 20C water. Dat spoelen doe je dus zonder het deksel, maar uiteraard met de lichtdichte trechter op de tank. Wees niet verbaast als er dan "vuil" water uitkomt, dit is slechts wat kleur / chemische stoffen die wegspoelen (en dat ook moeten doen!), het is niet de emulsie die wegspoelt of zo... Spoelen helpt je tankje ook op temp. te krijgen als die b.v. uit een koude kelder komt en maakt de emulsie alvast week.
    - Ik weet niet watvoor tank je hebt, maar ik wist in het begin niet dat de Paterson's tanks een soort klik mechanisme hebben voor de lichtdichte trechter. Je moet hem een slag naar rechts draaien om hem vast te zetten. Ik hield dat ding altijd maar vast in het begin, maar dat is dus niet nodig.
    - Controleer niet alleen de temperatuur van je ontwikkelaar na aanmaken in de juiste verdunning (20C) maar ook even die van de fixeer. Fixeer werkt niet goed beneden de 18C is mij verteld, dus als die weer uit een koude kelder komt, laat hem eerst opwarmen.

    - Het is trouwens ook mogelijk om 4x5 negatieven in een Paterson's tank voor 2 spoelen te ontwikkelen (Met 1 negatief per keer). Zorg dat de emulsielaag naar binnen zit en leg het negatief "op zijn kant" tegen de binnenkant van de tank. Vervolgens gewoon ontwikkelen. BELANGRIJK: omdat de spoelen ontbreken is wat extra chemie nodig om het negatief volledig te dekken, circa 800ml ipv 590 voor 2 spoelen.
     
    Last edited by a moderator: Mar 19, 2008
  7. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Er mankeert zo te lezen niets aan je geheugen maar wel aan de contest waarin je het plaatst. Het boek geeft aan dat je niet standaard elke 400 ISO film maar straffeloos op 250 ISO kunt zetten. Daarom is het testen van de emulsie die je gebruikt in combinatie met je camera (belichtingsmeter ingebouwd of los) ontwikkelaar, temperatuur en ontwikkelmethode zo belangrijk. Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk; Ilford HP5+ (400 ISO) behoudt in mijn geval de volle ISO-waarde. Die belicht ik ook als 400 ISO, daarentegen FP4+ (125 ISO) belicht ik als 80 ISO. Maar dat is ook allemaal in het boek te lezen.
     
  8. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Dat is 't idee achter dit forum.
     
  9. Shutter Monkey

    Shutter Monkey Member

    Messages:
    8
    Joined:
    Oct 5, 2007
    Shooter:
    35mm
    Eindelijk heb ik alles bij elkaar om te beginnen met ontwikkelen van films. De afgelopen dagen vaak geprobeerd een film in te spoelen en dat gaat nu wel redelijk goed.

    De verkoper in de fotozaak raadde mij aan om 3,8 liter D76 aan te maken in een afsluitbare emmer en het een nacht te laten staan om te bezinken. Kan ik het daarna gewoon overgieten in een paar dokaflessen? Of moet ik toch nog roeren? Misschien een domme vraag, maar die moeten ook gesteld. :smile:

    Kan ik D76 hergebruiken?

    Ik heb zondag alle tijd om er mee aan de gang te gaan. Spannend.
     
  10. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Toen ik nog D-76 gebruikte was 't een verpakking voor 5 liter. Die ik in eerste instantie in 4 liter oploste en daarna tot 5 liter aanvulde. Vervolgens vulde ik flesjes van 300ml er mee af. 15 flesjes dus. Die ik bij de apotheek had gehaald. Met 1 flesje kon ik dan 2 films ontwikkelen met een verdunning 1+1. Als je hem onverdund gebruikt zou je er meerdere films in kunnen ontwikkelen. Maar je hebt dan een minder constant resultaat. Daar ik er meestal moeite had om de 5 liter op te krijgen voordat 't hele zaakje bedorven was, en dat 't nauw niet zo'n hele kostbare ontwikkelaar is, heb ik nooit overwogen te hergebruiken.
     
  11. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik heb gemerkt dat de houdbaarheid toeneemt als je demi-water gebruikt (gedestilleerd/gedemineraliseerd).
     
  12. Ruud

    Ruud Member

    Messages:
    327
    Joined:
    Oct 1, 2005
    Shooter:
    Medium Format
    D-76 is gewoon als pakjes te koop voor 1 liter oplossing.
    maak het aan . laat even rijpen en de lucht eruit bbv 1 dag

    koop, bij de apotheek bruine flesjes van 200 cc 5 stuks dus

    vul 5 flesjes

    elk flesje heeft voldoende capaciteit voor 1 film

    pak , als je gaat ontwikkelen 1 flesje en doe in bv een grotere groente of jampot er dezelfde hoeveelheid water bij dus 1 op 1

    je hebt dan 400 cc oplossing
    ruim voldoende voor vulling van een tankje

    ontwikkel in ht begin volgens de geg welke in de verpakking staan
    dus 1 op 1 bij 20 graden goed op letten !!!!~!
    bij 250 asa belichten is een goed uitganspunt 9 minuten
    elke 30 sec 2 x kiepen


    oefen eerst met een oude film in het donker om gevoel voor het opsoelen te krijgen

    pakjes d 76 1 liter zijn hier erg gemakkelijk te krijgen in maastricht en heerlen

    evt laten opsturen

    ik gebruik deze methode al jaren

    groetje3

    ruud
     
  13. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Als alternatief kun je ook ID 11 gebruiken. Is van hetzelfde en te koop in liter verpakking.
    Of simpelweg zelf even maken. Je hebt slecht 3 poedertjes nodig nl. metol, borax en natrium sulfiet. Voordeel is dat je altijd de zelfde kwaliteit hebt en net zo veel of weinig aan kunt maken als je zelf wilt.
     
  14. Sponsored Ad
  15. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Het is erg simpel te maken. Het zijn echter wel vier stoffen; hydrochinon moet er nog bij. Je kunt dan kleine hoeveelheden maken. Het is altijd vers en consistent. Bij de verpakte ontwikkelaars is het niet altijd consistent.

    Jed
     
  16. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    De formulering van Kodak D76 is min of meer gelijk aan Ilford ID11, agfa Refinal, Defender 5D en Adox MQ Borax,nl. ong.:

    Water (50 graden C) 750 ml
    Metol 2 g
    Natriumsulfiet (watervrij) 100 g
    Hydroquinon 5 g
    Borax 2 g
    Water aanvullen tot 1 Liter

    Het kost niet veel en is heel makkelijk te maken.
     
    Last edited by a moderator: Apr 20, 2008
  17. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    De hydrochinon was ik niet vergeten want deze stop ik er nooit in. Ik gebruik de D76-H versie, een gemodificeerde variant, die is zonder en naar blijkt volledig overbodig.
     
  18. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik heb ooit gelezen dat D76H gebruikt wordt om bij bepaalde film de fog te verminderen. Ik weet dat Anchell (et al.) er een fan van is. (Je moet dan een filmcurve samenstellen voor de twee ontwikkelaars om het juiste antwoord voor jou te vinden, maar volgens mij gaat het al nergens meer over.)
     
  19. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Met beiden heb ik een filmtest gedaan en de resultaten zullen je niet verbazen. Volledig gelijkwaardig met een gelijkblijvende toonschaal.
     
  20. Ruud

    Ruud Member

    Messages:
    327
    Joined:
    Oct 1, 2005
    Shooter:
    Medium Format
    1. Ik had het gevoel dat D76 wat pittiger was dan ID 11 klopt dit ?

    2 als dat zo is : in welke chem bestandsdeel zit dit

    ruud
     
  21. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Er zijn zeer vele varianten van D-76; eigenlijk kun je moeilijk van D-76 spreken. Hier blijkt maar weer dat D-76 geen vaststaande formulering is.De werkingen zullen ook flink verschillen. Oorspronkelijk is de D-76 als kleinbeeldontwikkelaar ontworpen. Je kunt de D 76 dan ook niet met ID 11 vergelijken. De ene partij D-76 van kodak blijkt ook van de andere te verschillen, zo heb ik vastgesteld. Maar dat kan ook aan slecht mengen liggen.

    Jed
     
  22. Marc Leest

    Marc Leest Member

    Messages:
    1,267
    Joined:
    Oct 23, 2003
    Location:
    Hasselt, Bel
    Shooter:
    Multi Format
    Zou een variant van D76H geformuleerd kunnen worden met phenidone ipv metol.
    just curious.

    -M-
     
  23. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Deze resultaten verbazen mij wel. De hydrochinon zou het ontwikkelproces flink moeten opkrikken. Ik zou de zuiverheid van de chemicalien nagaan. Het vreemde is dat de metol en hydrochinon niet als instabiel te boek staan. Voor natriumsulfiet en natriumcarbonaat ligt dat anders.

    Jed
     
  24. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Je kunt de metol door phenidone vervangen. Dat is ook wel gedaan in gebriuikelijke D 76.. Of het ook werkt als alleenstaande ontwikkelstof zou je moeten proberen. Ik heb mijn twijfels. Je moet wel de goede hoeveelheid phenidone gebruiken.
    Jed
     
  25. Ruud

    Ruud Member

    Messages:
    327
    Joined:
    Oct 1, 2005
    Shooter:
    Medium Format
    geeft de hydrochinon het zg contour effect bij deze ontwikkelaar in tegenstelling tot een fijnkorrelontw.??
    zit hier het nuanceverschil misschien in tussen id 11 en 76 ?
     
  26. ijsbeer

    ijsbeer Member

    Messages:
    272
    Joined:
    Mar 8, 2005
    Shooter:
    Multi Format
    euhh, denken jullie dat het belangrijk is om deze info te spuien voor een normale vraag hoe je een film moet ontwikkelen?

    just curious