Durst M60 Condensorlenzen volgorde

Discussion in 'Donkere kamer' started by hubert, Jan 21, 2008.

  1. hubert

    hubert Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Jun 29, 2007
    Shooter:
    35mm
    Bij mijn Durst M601 heb ik twee condensorlenzen, de Durst Sivocon 80 en de Durst Sivocon 50.
    Welke moet ik gebruiken in combinatie met een 50 mm lens?
    Ook zou ik graag willen weten in welke volgorde de lenzen moeten komen, dus welke onderaan en welke boven. En dan nog graag de richting. Ik neem aan dat de tekst rechtop moet staan, maar dat zou ik graag zeker weten.

    Ik stel deze vraag omdat ik niet tevreden ben over de uitlichting. Ik gebruik een 75 watt Philips opaal-lamp. In het centrum van het beeld is de lichtintensiteit ruim het dubbele van de lichtintensiteit in de de hoeken. Op het oog valt het niet op, maar als je het meet kom je tot dit resultaat, hetgeen mij tegenvalt.

    Bij voorbaat dank
     
    Last edited by a moderator: Jan 21, 2008
  2. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Doorgaans kun je de uitlichting door middel van het hoger of lager indraaien van de lamp optimaliseren.
    Ik denk dat ook bij deze Durst de lamp op een zwarte sokkel (draaibare) gemonteerd zit. Door deze sokkel in of uit te draaien (schuiven) stel je het licht zo af dat je een gelijkmatige uitlichting op de grondplank krijgt. Met andere woorden je centreert het licht t.o.v. de condensors. Daarbij maakt het niet uit welke condensor je in gebruik hebt.
     
  3. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik weet niet hoe het bij de M 60 zit, maar bij de M 805 is de afstand van de lamp tot de condensor niet te regelen. Wat wel is te regelen is de positie van de lamp ten opzichte van de condensor ( door schuiven) en door draaien van de lamp (Ofschoon het een opaallamp is, is de uitlichting niet egaal). UIteraard moet je de correcte condensor gebruiken. Voor kleinbeeld zal dat de '50' zijn, te gebruiken in combinatie met een 50 mm objectief.
    Ik weet niet hoe je de lichtintensiteit meet, maar hier worden vaak fouten bij gemaakt. Ik zou ook even een test met een paar stukjes vergrotingspapier maken. Een stukje in het midden en dan wat stukjes in de hoeken. En belicht dan op een soort middengrijs.

    Jed
     
  4. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Volgens de gebruiksaanwijzing zou 't inderdaad volgens harry's methode moeten kunnen. Wel vreemd je zou 2 verschillende condensor paren verwachten 1 voor een 50mm lens en 1 voor een 80mm

    [​IMG]
     
  5. hubert

    hubert Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Jun 29, 2007
    Shooter:
    35mm
    Dank u wel voor de antwoorden. Ik kan nog even wat toevoegen.

    Een jaar of vijftien geleden is mijn doka-hobby geleidelijk uitgedoofd. Maar ondertussen begon het weer te kriebelen en dus heb ik wat tweedehands apparatuur aanschaft en gekregen. Ik ben nu dus bezig met het inrichten van de doka. Voordat ik met chemie aan de slag ga wil ik eerst alles op orde hebben.
    De Durst M601 heb ik gekocht met de condensorset zoals ik heb beschreven.
    Zoals gezegd verbaasde me over de uitlichting.
    Nu heb ik nog twee andere vergroters, een Durst CLS 305 met kleurkop en een Philips PCS130 met opaallamp. Het blijkt dat die twee apparaten hetzelfde probleem hebben. In het midden meetbaar meer licht dan in de hoeken.
    De meting heb ik uitgevoerd met een Philips PDT 1020.

    Ik ga er nu maar van uit dat een en ander toch in orde is. Als dat niet zo is, dan kom ik daar binnenkort vanzelf achter.

    Nogmaals dank voor de reacties. Als iemand nog opmerking heeft over mijn meting dan lees ik dat graag.
     
  6. Huub

    Huub Member

    Messages:
    182
    Joined:
    Dec 4, 2007
    Shooter:
    4x5 Format
    Het feit dat ik de uitlichting niet goed kreeg - ik heb zelfs een stukje opaalglas tussen lamp en condensors gezet, maar ook dat hielp niet - was voor mij uiteindelijk de reden om mijn 601 aan de kant te zetten. De omega D2V die ik nu gebruik, heeft het probleem hoegenaamd niet, zeker niet bij kleinbeeld en 6x6. Goede vergroters kosten op het moment een prikkie en als je ook maar enigszins de middelen hebt zou ik niet schromen een goede vergroter te kopen.

    Huub
     
  7. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
     
    Last edited by a moderator: Jan 23, 2008
  8. Cor

    Cor Member

    Messages:
    282
    Joined:
    Aug 21, 2006
    Location:
    Leiden, The
    Shooter:
    Multi Format
    Bij gebruik van een opaaal lamp en condensors heb je altijd "last" van lichtafval aan in de hoeken.
    (mits je de juiste combinatie condensor lens gebruikt, gebruik je een groter condensor (zeg voor 150mm) en een kleinere lens (zeg 80 mm) dan geld het niet/minder).

    Dit heeft iets met een optische wet te maken (iets met een theta en/of cosinus, zou ik moeten opzoeken.).

    Zelf heb ik een condensor Durst L1200, waarbij de lamp alle kanten op bewogen kan worden. het lukt me niet om een volledig egaal uitgelicht veld te creëren (iets van 1/6 stop licht afval in de hoeken dacht ik).

    Merk je dat in de praktijk moet je jezelf afvragen (testen!)?
    Ikzelf heb er eigenlijk geen last van, en een ding dat in je voordeel werkt is dat diezelfde optische wet (Jed?..:wink:..) in je voordeel werkt als je negatief materiaal afdrukt: immers de hoeken zijn dan licht onderbelicht, maar worden toch niet te donker afgedrukt, doordat er vanuit de vergroter minder licht in de hoeken valt (even heel algemeen gesteld).

    Dus ik zou zeggen, druk een aantal negatieven af, en kijk kritisch naar de hoeken,

    Mvgr,

    Cor
     
  9. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Met mijn Durst M 805 kan ik de afstand tussen de condensor en de lamp niet regelen. Ik kan alleen de lamp ten opzichte van de condensor centreren. Mogelijk zijn er andere Durst modellen, waarbij het mogelijk is ook de afstand tussen lamp en condensor te regelen.

    Jed
     
  10. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Dit heeft iets met een optische wet te maken (iets met een theta en/of cosinus, zou ik moeten opzoeken.).

    Zelf heb ik een condensor Durst L1200, waarbij de lamp alle kanten op bewogen kan worden. het lukt me niet om een volledig egaal uitgelicht veld te creëren (iets van 1/6 stop licht afval in de hoeken dacht ik).

    Merk je dat in de praktijk moet je jezelf afvragen (testen!)?
    Ikzelf heb er eigenlijk geen last van, en een ding dat in je voordeel werkt is dat diezelfde optische wet (Jed?..:wink:..) in je voordeel werkt als je negatief materiaal afdrukt: immers de hoeken zijn dan licht onderbelicht, maar worden toch niet te donker afgedrukt, doordat er vanuit de vergroter minder licht in de hoeken valt (even heel algemeen gesteld).

    Dus ik zou zeggen, druk een aantal negatieven af, en kijk kritisch naar de hoeken,

    Mvgr,

    Cor[/QUOTE]

    Het bovenbeschreven effect, van elkaar opheffende factoren, treedt zeker op. Maar je zult je negatief egaal moeten uitlichten, of je nu een condensor of diffusor hebt. Helemaal mee eens dat een afdruk moet uitwijzen of het resultaat acceptabel is of niet. Dit soort lichtafval is zo geleidelijk dat het vaak niet opvalt.

    Jed
     
  11. Cor

    Cor Member

    Messages:
    282
    Joined:
    Aug 21, 2006
    Location:
    Leiden, The
    Shooter:
    Multi Format
    ..nog even ter verduidelijking: Bij een Durst L1200 kan de lamp zowel naar voren en naar achteren bewogen worden (het licht wordt via een 45graden spiegel naar beneden op de condensor geprojecteerd), naar links en rechts, en naar boven en beneden (dus ruw weg over 3 assen)

    Groet,

    Cor
     
  12. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    In de bladzijde uit de gebruiksaanwijzing van een M601 die ik hier in deze draad geplakt heb staat;
    Ze hebben 't dus over een condensor paar, 2 stuks.

    De meeste doka meters hebben een klein lensje boven de meetcel zitten. Ik denk dat hierdoor een meetfout ontstaat. Immers als er aan de rand van 't beeld gemeten wordt "kijkt" 't lensje niet in de richting van 't licht.

    't theoretisch model van een condensor systeem gaat uit van een puntlichtbron. Dat is een opaal lamp natuurlijk niet. Het kan dus goed dat een set condensors voor beide brandpunten gebruikt kan worden.
    Een klein beetje licht afval kan overigens ook niet altijd onvoordelig zijn. Immers compenseerd deze de licht afval van 't opname objectief.

    Wel zou ik aanraden bewust de keuze te maken tussen een condensor of een diffuser vergroter. Ze geven toch een ander beeld karakter.
     
  13. Theo Bartelings

    Theo Bartelings Member

    Messages:
    77
    Joined:
    Nov 15, 2006
    Shooter:
    Medium Format
    Ik heb eeb Meopta 4 (voor kb) en een 5a (voor mf). Hiervan is de standaard en lamphuis gelijk, alleen het condensorhuis en negatiefhouder is anders. De lamp is op een vaste afstand in het lamphuis.
    I.v.m ruimtegebrek gebruik ik één vergroter en wissel het condensorhuis uit. Nog geen minuut werk.
    De afstand lamp <-> condensor blijft gelijk. Echter de hoogte van de condensor is afwijkend i.v.m 1 condensor- lens (4) en 2 condensor-lenzen (5a)

    met vriendelijke groeten,

    Theo Bartelings
     
  14. willem

    willem Member

    Messages:
    68
    Joined:
    Aug 31, 2004
    Location:
    hoofddorp
    Shooter:
    Medium Format
    Hubert,

    Enige tijd geleden had ik dezelfde vraag. Een speurtocht en controle van de lichtafval levert het volgende op:

    voor kleinbeeld (50mm lens): sivocon 80 (is dus tevens voor kleinbeeld, itt wat je zou verwachten) onder , boven sivocon 50. De bolle kanten naar elkaar toe.

    voor middenformaat: hiervoor heb je twee sivocons 80 nodig. Ook weer met bolle kanten naar elkaar toe.


    Groeten,

    Jan-Willem
     
  15. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Bij de M805 zijn ook 2 typen condesors verkrijgbaar. De bimacon 75 tot 6*6 en de bimacon 80 tot 6*9. Maar hier vervang je de gehele condersor voor het ene of het andere type. Niet op elkaar stapelen dus! Verder is de belichting van de lamp niet van het directe type. Doordat ze slim gebruik maken van een spiegel onder 45° wordt de condersor indirect belicht en dit geeft een betere spreiding dan gericht licht. Randafval is nauwelijks waarneembaar
     
  16. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik heb mij niet gerealiseerd dat er iets slims zou schuilen achter de spiegel onder 45 graden. IK heb in de veronderstelling verkeerd dat je juist geen lichtspreiding zou moeten hebben ( puntlichtbron). Nu heb je geen puntlichtbron, maar een opaallamp. En wie weet wat dat te betekenen heeft.
    Op de foto van de 601 zie je ook een spiegel onder 45 graden. Toch waren daar problemen mee.
    Nou, ik zal het optische systeem van de M 805 eerdaags weer eens doornemen.

    Jed
     
  17. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Bij Durst waren ze er zelfs zo enthousiast over dat ze het gepatenteerd hebben...
    Zou je denken dat ze dat doen als het slechter zou zijn...?
     
  18. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik weet niet wat de reden van hun enthousiasme is. In ieder geval is het een mooi compact ontwerp. Nadeel is dat de lamp niet ten opzichte van de condensor bewogen kan worden, en dat resulteert in 3 condensors (er is ook nog een condensor voor 50 mm).
    Wat mij verbaast is dat ik een opaal-gloeilamp in het apparaat heb, terwijl er een specificatie 'PW5' is aangegeven op de vergroter en lamphouder. Nu is PW5 een specificatie voor een speciale gloeidraad. Ik vermoed dat ik een andere lamp in de vergroter heb dan die bedoeld is. De afbeelding van de vergroter lamp heb ik inmiddels ook bekeken voor de Bimacon 75. Die afbeelding komt mij rijkelijk groot voor in vergelijking met de lensopening. Dat zou er op wijzen dat het spul oorspronkelijk voor een ander type lamp bedoeld is geweest. Maar ja, als zo een lamp uit de markt wordt genomen, wat doe je dan....

    Jed
     
  19. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    In mijn documentatie heeft Durst het over een opaallamp van 150W. In heel oude gegevens hebben ze het over hun private label DULAMP 150. Hetzelfde maar dan 3x duurder...vanwege het Durstlogo :mad:
     
  20. Jed Freudenthal

    Jed Freudenthal Member

    Messages:
    1,858
    Joined:
    Nov 22, 2004
    Location:
    Bilthoven, T
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik doel op de Dulamp. Deze dulamp is een puntlichtbron. Voor de grotere Durstmodellen is deze puntlichtbron volgens mij nog steeds te verkrijgen. Immers zo een puntlichtbron wordt in de grote vergroters nog steeds gebruikt.
    Voor de kleine vergroters, zoals de M 805 lijkt er een vermenging met opaallampen opgetreden te zijn. Ik weet niet of er een dulamp voor de M 805 te krijgen is. Je moet een dulamp met de juiste filamentafmetingen en wattage hebben.
    Volgens mij is de dulamp geen Durst product. Toevallig begint het ook 'Du'.

    Jed
     
  21. hubert

    hubert Member

    Messages:
    5
    Joined:
    Jun 29, 2007
    Shooter:
    35mm
    Probleem niet zichtbaar in afdrukken

    Nu ik de apparaten (alle drie, Durst CLS305, Durst M601 en Philips PCS130) in de praktijk heb uitgeprobeerd blijkt dat de uitlichting toch geen probleem vormt. Er zal natuurlijk iets van lichtafval zijn naar de hoeken, maar die heb je in de camara ook en dat compenseert zich globaal.
    Ik denk dat het door mij genoemde probleem in een meetfout zit. Iets met de meetcel, zoals in een van de antwoorden is gesuggereerd.
    Het zou toch eigenlijk ook te gek zijn als bij drie verschillende en redelijk populaire vergroters hetzelfde probleem zou voorkomen.

    Hoe je met die meetcel nu betrouwbaar het contrast en de belichtingstijd moet meten is dan weer de volgende vraag. Daar kom ik als het nodig is nog op terug.