Ilford PanF+, wat te doen.

Discussion in 'Zwartwit: Film, Papier, Chemie' started by Hondenbrok, Sep 8, 2013.

  1. Hondenbrok

    Hondenbrok Member

    Messages:
    12
    Joined:
    Aug 9, 2013
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    35mm
    Beste APUG'ers,

    Een tijdje terug heb ik een rolletje PanF+ gekocht met de gedachte om hiermee portretten te schieten. Ik dacht: kleine korrel, mooie scherpe gezichten met veel details. Helaas was ik even vergeten dat 50ISO wel erg sloom is. Dus: flitsen. Aangezien ik geen softbox/paraplu heb, doe ik dat liever niet.

    Voorlopig ligt het rolletje dus (letterlijk en figuurlijk) in de koelkast. De vraag is natuurlijk: Wat ga ik er wel mee doen? Waarschijnlijk toch een paar portretten buiten in de zon maken. Verder heb ik geen idee, dus ik vroeg me af: Wat zouden jullie doen met 1 rolletje PanF+ (35mm)? Het rolletje zal volgeschoten worden met een Pentax P50 met een 28/2.8 en een 50/1.7.

    Ik ben benieuwd naar jullie ideeën!

    Nick
     
  2. spijker

    spijker Subscriber

    Messages:
    205
    Joined:
    Mar 20, 2007
    Location:
    Ottawa, Cana
    Shooter:
    Medium Format
    Met 50 ISO moet je buiten toch een heel eind kunnen komen. Gooi het diafragma lekker open! Zelfs binnenshuis bij een raam op f1.7 zou het nog wel te doen moeten zijn. Gebruik een reflector (plaat wit karton/piepschuim) om de schaduwzijde wat op te lichten. Met de fijne korrel en de kleine scherptediepte is het dan net of je met een middelformaat kamera gefotografeerd hebt. :smile: Gebruik het als een uitdaging om er iets bijzonders van te maken.

    Succes!
    Menno
     
  3. Hondenbrok

    Hondenbrok Member

    Messages:
    12
    Joined:
    Aug 9, 2013
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    35mm
    Menno, bedankt voor je advies! Ik ga eens kijken of ik een simpele reflector kan bouwen. Alleen vraag ik me af hoe de scherpte zal zijn ten op zichte van f/8 bv. Zichtbaar op FPAN denk je?

    Zijn er verder nog andere vormen van fotografie/onderwerpen waar PANF+ zich goed voor leent?
     
  4. hasselbladuser

    hasselbladuser Member

    Messages:
    98
    Joined:
    Sep 2, 2004
    Shooter:
    Medium Format
    Deze film leent zich ook goed voor landschapsfotografie. Je hebt een 28mm dus je kunt mooie vergezichten maken. Zeker nu de luchten weer afwisselend bewolkt zijn kun je interessante opnames krijgen. Neem een statief mee en je kunt mooie opnames maken met langere sluitertijd. Bijvoorbeeld het ruisen van de bladeren aan de boomtakken. Kortom, genoeg te verzinnen!

    Jeroen
     
  5. spijker

    spijker Subscriber

    Messages:
    205
    Joined:
    Mar 20, 2007
    Location:
    Ottawa, Cana
    Shooter:
    Medium Format
    Nick, de scherptediepte zal natuurlijk minder zijn op f1.7 dan f8. Gebruik een scherptediepteprogrammaatje om dat te bekijken. Ik vind Barnack een erg makkelijk programma en het is gratis te downloaden. Maar er zijn ook veel andere vergelijkbare programma's, voor PC, MAC of smartphone. Ik gebruik voor de CoC 0.02mm ipv de standaard 0.03 mm. 0.02mm vindt ik realistischer.

    Met de 50mm lens zou ik met portretten niet dichterbij dan zo'n 2m van je model komen om te grote neuzen enz te voorkomen. Bij 50mm/f1.8 op 2m afstand is de scherptediepte dan maar 11cm terwijl het met f8 51cm is. Het is dus zaak om goed op de ogen scherp te stellen. Dat het haar en oren wat minder scherp zijn is niet zo storend. Als het model rustig staat of zit dan kun je ook best een wat langere sluitertijd gebruiken. Heb je een statief of kun je een statief lenen? Dat helpt natuurlijk bij sluitertijden langer dan 1/30.

    Omdat je met zwart-wit film werkt kun je ook gewone lampen gebruiken voor extra licht zoals de schemerlamp met een sterkere lamp erin. Halogeen werklampen van de Gamma gericht op een witte muur of plafond als reflector werken ook prima. Zo heb ik zo'n 35 jaar geleden een portretserie gemaakt van een klasgenoot op m'n zolderkamer. Twee 500W Photolita gloeilampen tegen het schuine plafond als "softbox" en ook panF film. Ik had destijds alleen een 50mm/1.8 lens en ik was best tevreden over het resultaat.

    Omdat je geen doka hebt zou je de volgende keer ook aan Ilford XP2 film kunnen denken. Belicht als 100 ISO geeft dat een zeer fijne korrel en kan gewoon in een C-41 (kleuren) process ontwikkeld worden. XP2 kun je zien als een variabele ISO film. Van 100 tot 400 ISO krijg je prima resultaten zonder dat de ontwikkeling aangepast hoeft te worden. In dat opzicht een beetje digitaal dus. :smile: Het grote voordeel is dat scannen betere resultaten (minder korrel) geeft dan gewone Zw/W films. En als je in de toekomst ooit zelf gaat afdrukken dan gaat dat met XP2 negatieven die geen oranje masker hebben ook prima.

    Menno
     
  6. AgX

    AgX Member

    Messages:
    11,164
    Joined:
    Apr 5, 2007
    Location:
    Germany
    Shooter:
    Multi Format
    Bij gebrek aan een softbox of paraplu zou jij ook kunnen impoviseren met een wiite muur, wit karton, wit doek etc.
    Ook hoef jij niet een flits te gebruiken. Continu licht gaat ook.
     
  7. Роберт

    Роберт Member

    Messages:
    333
    Joined:
    Feb 15, 2011
    Location:
    Ukraine - Ne
    Shooter:
    Multi Format
    Pan F+ en felle zon is een slechte combinatie omdat deze film heel snel een hoog contrast krijgt met een gemiddelde ontwikkelaar.
    Je moet dan al kunstgrepen gaan toepassen, N-1 ontwikkeling en belichten op iso 32.
    Dus je lichtomstandigheden goed in de gaten houden bij deze film. Inderdaad geschikt voor landschaps fotografie maar portretten kan natuurlijk ook.
     
  8. Huub

    Huub Member

    Messages:
    182
    Joined:
    Dec 4, 2007
    Shooter:
    4x5 Format
    Binnenportretten hoeven niet eens zo'n groot probleem te zijn en buitenportretten al helemaal niet. De belangrijkste oorzaak van onscherpte is het bewegen van de camera. Zelfs bij 1/60 sec met een 50mm ga je dat al zien als je kritisch kijkt. Gebruik daarom een statief en een draadontspanner. Dat werkt wat minder spontaan, maar dat kun je ook in je voordeel laten werken. Veel mensen die met middenformaat of groter werken, doen niet anders. Als je model rustig staat of zit hoeft ook 1/15 of zelfs 1/8 sec dan geen probleem te zijn.
    Verder is al opgemerkt dat fel zonlicht een probleem kan zijn omdat je hoge contrasten krijgt die zich slecht laten beheersen. PAN F is daar bijzonder gevoelig voor, weet ik uit eigen ervaring. Dat kun je oplossen met een invulflits of met een reflectiescherm. Je kunt ook in de schaduw gaan werken. Daar is minder licht, maar het is vaak wel mooi egaal van karakter. Het blijft een erg mooie film met een heel eigen karakter en het is zeker de moeite waard om eens mee te spelen.
     
  9. Hondenbrok

    Hondenbrok Member

    Messages:
    12
    Joined:
    Aug 9, 2013
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    35mm
    @spijker: Scherptediepte maak ik me niet druk om. :wink: Het gaat me meer om scherpte die toeneemt als je diafragma verder dicht gaat. Wijd open zijn lenzen vaak wat minder. Ik vroeg me af of dat op panf te zien is. Ik heb trouwens een Chinon 50 en de 28 is een Pallas.

    Landschap ga ik dan ook eens proberen met dramatische luchten.

    Iedereen ook bedankt voor de belichting tips!

    Ook goed om te weten dat contrast een belangrijke rol speelt.
     
    Last edited by a moderator: Sep 9, 2013
  10. spijker

    spijker Subscriber

    Messages:
    205
    Joined:
    Mar 20, 2007
    Location:
    Ottawa, Cana
    Shooter:
    Medium Format
    Tja, de film zal zeker niet de zwakste schakel zijn wat betreft scherpte. Dus scherpteverschillen tussen f1.7 en f8 zul je wel terugvinden op je negatieven. Gewoon maar eens proberen zou ik zo zeggen. Als je wat meer licht hebt dan kun je het diafragma wat dichtdraaien. Maar voor portretten hoeft het niet altijd superscherp te zijn. Denk maar aan alle softfocus filters en trucs.
     
  11. Huub

    Huub Member

    Messages:
    182
    Joined:
    Dec 4, 2007
    Shooter:
    4x5 Format
    De meeste lenzen presteren optimaal als je ze twee stops sluit. Helemaal open is vaak wat zacht, een stop of drie stops dicht is ook vaak uitstekend. Draai je ze verder dicht dan is de breking rond her diafragma de beperkende factor voor scherpte. Groothoeken hebben meer last van dit effect dan lange lenzen omdat het om de fysieke opening gaat. Zeker voor een 28 mm maakt het vanaf f11 helemaal niet meer uit welke lens je gebruikt. Een dure Zeiss of Leica is op dat diafragma amper beter dan de goedkoopste derderangs lens. Maar bedenk ook dat je de verschillen tussen lenzen alleen maar zult zien als alle omstandigheden optimaal zijn. Wanneer je bijvoorbeeld uit de hand fotografeert, haal je nooit de scherpte die film en lens kunnen bereiken. Ik heb je wel eens gelezen dat dan 80 lp/mm ongeveer de max is - en dan kun je dus ook gewoon Tri-X in je camera stoppen, want dat haalt die film netjes.
     
  12. Роберт

    Роберт Member

    Messages:
    333
    Joined:
    Feb 15, 2011
    Location:
    Ukraine - Ne
    Shooter:
    Multi Format
    Pan F+ haalt wel 160lp/mm maar dan moet je wel een Zeiss of Leica KB objectief gebruiken. En dan het liefst bij bijna volle lensopening. Ga je diafragmeren dan gaat door de diffractie het aantal lp/mm van de lens snel omlaag.

    Dat elke lens bij volle lensopening meer lensfouten heeft en vignettering geeft is duidelijk. Daarom zijn Zeiss en Leica objectieven zo duur omdat je deze WEL bij bijna volle lensopening kunt gebruiken omdat dit objectieven zijn zonder enig optisch compromis en dus ook zonder compromis met de prijs. Er zijn Zeiss en Leica objectieven met een scheidend vermogen meer dan 300lp/mm in het midden.
    E. Puts heeft daar hele boekdelen over geschreven.

    Je kunt natuurlijk ook meteen naar grootformaat gaan. De lenzen hebben welliswaar een veel lager optisch onderscheidend vermogen maar het filmoppervlak is tig keer groter dan bij KB. terwijl de film hetzelfde blijft.
     
  13. Jos Segers

    Jos Segers Subscriber

    Messages:
    71
    Joined:
    Nov 21, 2009
    Shooter:
    Med. Format Pan
    Jouw 50/1.7 heeft per definitie een heel goede scherpte bij 4.0 en is waarschijnlijk al bij 5,6 top. Bij 8.0 is de scherpte nog ietsje beter maar het verschil met 5.6 is praktisch niet van betekenis. Diafragma 1.7 en 2.8 zou ik vermijden als het niet echt nodig is. Bij de 28mm lens ligt dat anders. Die presteert bij alle openingen net wat minder. Dit verschil tussen brandpunten zie je bij vrijwel elk merk terug, uitgezonderd de heel dure zoals Leica. Dit vind ik het leuke van vrijwel elke 50 mm standaard lens. Die presteert niet alleen het beste maar is tevens het goedkoopste. Net zo belangrijk als de scherpte is het contrast van je lens. Dat is bij de grootste opening heel matig of zelfs slecht en dit blijf zien. Je kunt het later in de doka een beetje camoufleren door iets harder af te drukken maar echt ideaal wordt het niet meer.
    Scherpte- en contrastverschillen in lenzen zie je bij gebruik van alle films. Daar heb je niet meteen een laaggevoelige film zoals PanF+ voor nodig.

    Verder zou ik je willen adviseren om je filmgevoeligheid op 25 ISO in te stellen. Als je tenminste genoeg details in de schaduwen in je afdrukken wilt terugzien. En verder oppassen met zonlicht want deze film is berucht voor zijn hoge contrast. Als je toch buiten portretten wilt maken, dan zou ik dat bij een bedekte hemel doen. Bij 4.0 en ISO 25 kom je dan uit op een sluitertijd van 1/60. Dat is goed uit de hand te doen.
    Verder heeft deze film, als een van de weinige, de vervelende eigenschap dat je hem kort na het belichten moet ontwikkelen omdat anders het beeld vervaagt. Een paar dagen is geen probleem maar je moet niet weken wachten.

    Ik heb zelf veel met deze film gewerkt en heb er ook heel mooie resultaten mee behaald.Tegelijkertijd is het geen echt gemakkelijke film omdat je met een paar typische zaken rekening moet houden en ik hem in zijn gedrag wat "onvoorspelbaar" vind.

    Succes ermee en laat weten wat het wordt!
     
  14. Sponsored Ad
  15. Hondenbrok

    Hondenbrok Member

    Messages:
    12
    Joined:
    Aug 9, 2013
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    35mm
    Bedankt iedereen voor de uitgebreide antwoorden. Ik ga me dan niet al te druk maken om het diafragma (al probeer ik f/2.8 en groter te vermijden).

    @Jos: Bedankt voor de ontwikkeltip! Normaalgesproken duurt het een maand of 2 voordat ik een rolletje heb volgeschoten, omdat niet altijd weet wat ik wil fotograferen. Het is dus beter om het rolletje binnen een week ofzo vol te schieten en dan meteen te laten ontwikkelen? Of is niet zo kritiek?
     
  16. TheToadMen

    TheToadMen Subscriber

    Messages:
    2,526
    Joined:
    Sep 18, 2012
    Location:
    Netherlands,
    Shooter:
    Pinhole

    Hoi,
    Het kan zeker geen kwaad om een rolletje langere tijd in een camera te laten en pas veel later te ontwikkelen. Zeker bij zwart-wit film. Natuurlijk niet in het dashboard kastje van de auto laten liggen in de warmte. :D
    Mijn record is geloof ik 6 jaar ... in een "vergeten" oude camera. Ik kwam er pas achter toen ik deze camera onlangs weer eens wilde gebruiken.

    Je kunt ook portretten maken zoals ze ruim een eeuw geleden deden: binnen bij zoveel mogelijk daglicht (vaak via dakraam) en een sluitertijd van enkele seconden. Dit betekende dat het model dus stil moest blijven zitten. Ze zaten daarom vaak in een stoel met een neksteun waar het hoofd tegenaan leunde. Leuk experiment.
    Zie bijvoorbeeld: http://www.daguerreotypes.eu/studioportret.html
    Overigens stonden mensen vaak in die tijd met gesloten vuisten op de foto: dit vond men toen netjes.
    Je kunt binnen ook gewoon een aantal "gewone" (schemer)lampen inzetten voor extra (indirect) licht en eventueel een laken als achtergrond. Bij zwart-wit hoef je geen rekening te houden met de kleur van het licht!

    Kortom: lekker experimenteren met dit filmpje op ISO 50 of zelfs 25. En maak ook een paar portretten met de lens helemaal open. Kan juist zeer mooie effecten geven. Dan niet scherpstellen op de neus, maar op de ooghoek (naast de neus).

    En mocht je echt geen raad weten, wil ik de film ook wel met jou ruilen (omgeving Apeldoorn of Veenendaal?) voor een 125 of 400 ASA zwart-wit film.

    Veel plezier,
    Bert
    http://thetoadmen.blogspot.nl
     
  17. Роберт

    Роберт Member

    Messages:
    333
    Joined:
    Feb 15, 2011
    Location:
    Ukraine - Ne
    Shooter:
    Multi Format
    Pan F+ is wel een van de films met de slechtste latente beeld stabilisatie. De film heeft ook een relatief hoge basissluier zelfs als de film vers is. Maar dat even ter zijde.
     
  18. Jos Segers

    Jos Segers Subscriber

    Messages:
    71
    Joined:
    Nov 21, 2009
    Shooter:
    Med. Format Pan
    Twee maanden kan met een PanF+ al te lang zijn. Is mij overkomen en op de Engelstalige APUG worden soortgelijke ervaringen gemeld. Andere
    zwart-witfilms van de bekende merken hebben dit probleem voor zover mij bekend niet in deze mate.
     
  19. Jos Segers

    Jos Segers Subscriber

    Messages:
    71
    Joined:
    Nov 21, 2009
    Shooter:
    Med. Format Pan
    Bert, je stelling klopt wel in het algemeen maar niet wat betreft de PanF+. Die is de uitzondering.
     
  20. Jos Segers

    Jos Segers Subscriber

    Messages:
    71
    Joined:
    Nov 21, 2009
    Shooter:
    Med. Format Pan
    Vandaag werd op APUG door ILFORD/HARMAN een verklaring afgegeven, als reactie op een thread over een kwaliteitsprobleem met PanF+.

    "I have read the thread.

    Firstly PAN F + has no issues or QC's outstanding anywhere in the world, latent image stability is a progressive phenomenon, please see our full TI sheet on PAN F+ and if you kept it in camera for three months after exposure this process would have started ( as it would with ALL films ) but for the image to completely disappear....no, not at all, nothing anywhere near it.. so my conclusion is some other issue is affecting this 'process'.

    You can send the film to us for examination if you wish, we are very happy to look at it.

    Firstly, it would be good to know the batch number then I can identify the date the film was made, I am presuming the film was 'in date'?

    Edge signing : Edge signing is done when the film is being cassetted, depending on which finishing route was used ( we have several ) the signing can be dome electronically or optically ( rare ) and some variation in density can occur, but its minimal. 120 is done optically.

    Simon ILFORD Photo / HARMAN technology Limited".
     
  21. TheToadMen

    TheToadMen Subscriber

    Messages:
    2,526
    Joined:
    Sep 18, 2012
    Location:
    Netherlands,
    Shooter:
    Pinhole
    Jos,
    Bedankt voor de info. Vandaag weer wat geleerd. Toch mooi die kennis uitwisseling op APUG!
     
  22. AgX

    AgX Member

    Messages:
    11,164
    Joined:
    Apr 5, 2007
    Location:
    Germany
    Shooter:
    Multi Format
    Of anders gezegd:
    Het oplossend vermogen van de film per formaat stijgt met grotere formaten sneller dan het oplossend vermogen per formaat van de betreffende lenzen daalt.
     
  23. Hondenbrok

    Hondenbrok Member

    Messages:
    12
    Joined:
    Aug 9, 2013
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    35mm
    Ik ben nu een lijstje aan het maken met foto-ideeën. Als ik er genoeg heb, ga ik proberen om ze allemaal in een week te maken. Als het rolletje vol is meld ik me weer.
     
    Last edited by a moderator: Sep 12, 2013
  24. Jos Segers

    Jos Segers Subscriber

    Messages:
    71
    Joined:
    Nov 21, 2009
    Shooter:
    Med. Format Pan
    Helemaal mee eens, jammer dat het op de Nederlandse APUG door de jaren wat minder druk is geworden. Zelf zou ik van anderen willen leren hoe ze tot de perfecte afdruk proberen te komen. Daar kun je volgens mij nog veel over uitwisselen. En net over dit, technisch moeilijkste stuk van de analoge fotografie, wordt weinig informatie gedeeld. Het maken van een goed negatief heb ik redelijk onder de knie.
     
  25. TheToadMen

    TheToadMen Subscriber

    Messages:
    2,526
    Joined:
    Sep 18, 2012
    Location:
    Netherlands,
    Shooter:
    Pinhole
    Hallo Jos,
    Helemaal mee eens! Misschien eens een informeel APUG-treffen in Nederland organiseren om elkaar ook live te ontmoeten? Wie weet wat daar voor moois uit voort kan komen. Ergens een dag op een mooie plek in het land om samen te fotograferen en eea. te bespreken en ervaringen/ideeën uit te wisselen. Het stimuleert mij ook altijd weer om met (analoge) fotografie bezig te zijn. :laugh:En er gebeurd op zich genoeg (op kleine schaal) in Nederland. Zie bijv. http://www.apug.org/forums/forum67/121544-vooraankondiging-expositie-ffotone-19-20-okt-2013-a.html.
    Zo wil ik bijv. nog steeds een workshop/dag pinhole fotografie organiseren om mensen hier kennis mee te laten maken en samen opnames en afdrukken te maken voor Worldwide Pinhole Photography Day (laatste zondag in april). Ik heb een workshop ruimte aan huis voor max. 10 personen (mijn vrouw geeft daar cursussen en workshops creatief dagboekschrijven en persoonlijke ontwikkeling).

    Ik ben in 2008 verhuisd naar omgeving Apeldoorn (Vaassen) en ben nu zelf weer een volledige doka aan het opbouwen (al ver gereed) op de zolder boven de workshopruimte. Werkblad en gootsteen is gereed. Twee mooie (grote) vergroters staan op hun plek: Devere 8x10 inch en Devere 5x4 inch vergroter. Nu nog eea. afbouwen (stopcontacten, verlichting, ...) en dan eindelijk weer eens gaan afdrukken na vele jaren. Ik heb ook nog een mooie Leica Focomat V35 vergroter (35 mm film) die nog een vaste plek krijgt. Verder nog de werkruimte uitbreiden om ook de historische fotografische processen van rond 1900 te kunnen uitvoeren (cyanotypie, gumdruk, kooldruk, zoutdruk, etc.) en zelf camera's te kunnen (ver)bouwen. (plannen genoeg, nu nog tijd vrijmaken ...).

    Zelf maak ik liever een mooie analoge afdruk van een foto dan dat ik negatieven scan. Ik merk echter ook dat steeds minder mensen in analoge fotografie de beschikking hebben over dokaruimte & ervaring. Ik heb het zelf nog geleerd bij de fotoacademie in 2001, maar dat zal wel zo'n beetje de laatste lichting zijn geweest. Er is verder nog veel wat ik wil leren, zoals lith printing.

    Mocht iemand interesse hebben voor een vrijblijvende APUG-meeting in Nederland, stuur mij dan eens een reactie via "Private Message". Als er genoeg animo is, zal ik een nieuwe thread openen om de ideeën te delen en te kijken wat, wanneer & waar we kunnen organiseren.
    En dan zal ik niet langer deze thread kapen (Sorry, Hondenbrok).

    Groet,
    Bert
    http://thetoadmen.blogspot.nl
     
  26. Jos Segers

    Jos Segers Subscriber

    Messages:
    71
    Joined:
    Nov 21, 2009
    Shooter:
    Med. Format Pan
    Ideaal als je zo'n grote ruimte voor een doka ter beschikking hebt. Had ik vroeger zelf ook. Voor iedereen die wat kleiner behuisd is en toch met een doka wil beginnen: het kán met minder. Zelf werk ik nu in een ruimte onder een trap die als doka is ingericht. Daar staat nu een 4x5 inch vergroter. Met net genoeg plek ernaast voor het ontwikkel- en stopbad (fixeerbad staat onder het werkblad). Ik pas er natuurlijk in maar dan heb je het wel gehad. Voldoende ruimte op 1 m2(!) om zelfs 30x40 vergrotingen te maken.

    Succes met al je plannen!