Temperatuur... heel belangrijk!?

Discussion in 'Zwartwit: Film, Papier, Chemie' started by HansE, Oct 26, 2009.

  1. HansE

    HansE Member

    Messages:
    26
    Joined:
    Sep 17, 2006
    Location:
    Voorhout, Th
    Shooter:
    35mm
    Ja natuurlijk!! hoor en lees ik overal.

    Ik heb het dan over het ontwikkelen van Z/W film en papier.
    Volgens de meest gebruiksaanwijzingen dient dit op 20C te gebeuren en daar probeer ik me dan ook keurig aan te houden maar..
    Dat lukt lang niet altijd even goed. Aangezien ik niet bepaald Ansel Adams ben zijn er nog zoveel variabelen in mijn werkwijze dat ik nog niet kan zeggen hoe negatief dit in mijn resultaten doorwerkt.

    Wat is julllie mening hierover. Hoe zwaar telt een graad meer of minder in het eindresultaat? En hoe houdt je de temperatuur het beste onder contole?
    Ik gebruik zelf een bad om de flessen/schalen enigszins op temperatuur te houden.
    En waar koop ik een fatsoenlijke thermometer?
     
  2. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Er is een groot verschil tussen ontwikkelen van film en papier.

    Bij het ontwikkelen van film wordt het contrast bepaald door tijd en temperatuur. Met andere woorden als je de temperatuur niet goed onder controle houdt kun je geconfronteerd worden met allerlei problemen. Geen detail meer in je lichte of donkere partijen van je foto enz.

    Papier wordt uitontwikkeld. Dat wil zeggen dat er een zo lange tijd gebruikt wordt dat de ontwikkeling gestopt is. Dan heeft het papier namelijk zijn maximale range bereikt, het diepste zwart waartoe het papier in staat is. Meestal wordt er dus een ruime marge in ontwikkeltijd genomen waarmee ook verschillen in temperatuur goed opgevangen worden. Ergo als je tussen de 18 en 25 graden blijft is er niets aan de hand.

    Na het breken van een behoorlijk aantal glazen thermometers heb ik een paar jaar geleden een elektronisch ding bij Conrad besteld. Er is in het verleden een uitgebreide draad over welke thermometer geweest.
     
  3. Willie Jan

    Willie Jan Member

    Messages:
    1,931
    Joined:
    Jun 11, 2004
    Location:
    Best/The Net
    Shooter:
    4x5 Format
    Voor film giet ik de ontwikkelaar op 20.5 graden in de tank. gedurende de ontwikkeling zal deze iets afnemen.
    Ik heb ook een electronische die op +/- .1 graad nauwkeurig is. let er wel op dat de nauwekeurigheid op +/- .1 staat en niet op +/- .5 mocht je er een willen zoeken....
     
  4. HansE

    HansE Member

    Messages:
    26
    Joined:
    Sep 17, 2006
    Location:
    Voorhout, Th
    Shooter:
    35mm
    20.5 C.. ik hoop dat ik dat voor elkaar krijg.
    Ik ben blij dat het voor papier niet zo nauwkeurig hoeft want dat vind ik heel wat moeilijker constant te houden.
    Zal eens bij de Conrad gaan shoppen.

    Hartelijk dank voor jullie respons!
     
  5. Huub

    Huub Member

    Messages:
    182
    Joined:
    Dec 4, 2007
    Shooter:
    4x5 Format
    Je kunt binnen zekere grenzen corrigeren voor temperatuurafwijkingen. 10% per graad is een aardige maat. Bij een ontwikkeltijd van 10 minuten, pak je ontwikkelaar die een halve graad te warm is op 9.5 minuten. Ik corrigeer zelf ook altijd voor een veel te warme doka in de zomer en een veel te koude in de winter, om de toename of een afname van de temperatuur van de ontwikkelaar te compenseren. Een halve minuut voldoet dan uitstekend.

    Huub
     
  6. HansE

    HansE Member

    Messages:
    26
    Joined:
    Sep 17, 2006
    Location:
    Voorhout, Th
    Shooter:
    35mm
    Ga ik zeker ook proberen, bedankt!
     
  7. Marc Leest

    Marc Leest Member

    Messages:
    1,267
    Joined:
    Oct 23, 2003
    Location:
    Hasselt, Bel
    Shooter:
    Multi Format
    Of je nu op 19.5° werkt of op 20,5° maakt niet uit belangrijk is dat je consequent bent: altijd dezelfde thermometer, het zelfde water enz. We doen hier niet aan rocket science.

    gr. Marc
     
  8. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    Nou, ik doe het anders altijd op 283,4 Kelvin. :smile:
     
  9. gary mulder

    gary mulder Member

    Messages:
    980
    Joined:
    Nov 29, 2006
    Shooter:
    4x5 Format
    Als je een beetje serieus er mee bezig bent heb je natuurlijk al een draadloze temperatuur sensor in je ontwikkeltank ingebouwd en laat je een computer, tijdens het ontwikkel proces ,de integraal van de tijd temperatuur bepalen. Zodoende direct de ontwikkeltijd aan te passen. Daarbij verzamel je de historie van meetgegevens en gekoppeld met de metingen van de omgevings temperatuur kun je na verloop van tijd ook de samenstelling van de ontwikkelaar aanpassen aan de te verwachten temperatuur curve. Niet alle ontwikkelstoffen reageren gelijk op temperatuur en moet je afhankelijk van de temperatuur de verhouding ontwikkelstoffen aanpassen.:D:D:D:munch:
     
  10. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    Volgens mij volgt Harry de methode van Garry. Je hebt ook apparaten die de temperatuur meten en het proces aanpassen aan de temperatuur van de inhoud. Bijvoorbeeld de TAS. Maar je hebt ook apparaten die zinniger zijn. Neem een rotatiemachine als de CPP2 of luxer en je hoeft er nooit meer bij stil te staan.

    [​IMG]
    Heiland TAS

    [​IMG]
    Jobo CPP2

    Je kunt het natuurlijk ook aan het toeval overlaten. Maar neem dan in ieder geval veel vloeistof, want dat koelt minder snel af.
    Of neem als Gary genoeg pillen en je ziet het verschil toch niet. :surprised:
     
  11. FotoGys

    FotoGys Member

    Messages:
    164
    Joined:
    Jan 25, 2007
    Location:
    Netherlands-
    Shooter:
    Medium Format
    Brrrr, koud, geef mij maar 293,5 K heerlijk voor ZW

    Guus
     
  12. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    Klopt Guus, 10 graden celcius is een beetje koud. :D
     
  13. Hoffie

    Hoffie Member

    Messages:
    34
    Joined:
    Oct 24, 2008
    Shooter:
    Medium Format
    Hoe houden jullie een ontwikkeltank op temperatuur, als je hem in de handen moet hebben om te kiepen etc. Omgeving op 20°C houden?

    Heeft een metalen ontwikkeltank dan een voordeel boven een kunststoffen (betere warmtegeleiding, maar misschien ook sneller afkoelen)?
     
  14. WITZ

    WITZ Member

    Messages:
    109
    Joined:
    May 16, 2006
    Location:
    Ermelo, Neth
    Shooter:
    Medium Format
    Volgens mij maakt kunststof of metaal niet uit.
    Omgevingstemperatuur is belangrijker.
    Je kunt ook een teiltje nemen met ruim water op de juiste temperatuur en daar je ontwikkeltank inzetten. Je hebt dan minder last van afkoelen.
    Ikzelf houd het liefst de juiste omgevingstemperatuur aan. Ik zorg dat de ontwikkelaar de juiste temp heeft.
    Halverwege meet ik de temp nog een keer en verleng de tijd als die gezakt is met 10% per graad celsius.
    Amaloco gaf daarvoor altijd een verkortings/verlengingstabel.
    Overigens kun je zo'n schema ook vinden op:
    http://www.digitaltruth.com/devchart.php

    Johan
     
  15. Tink

    Tink Member

    Messages:
    38
    Joined:
    Nov 4, 2010
    Location:
    Belgium
    Shooter:
    35mm
    Dag Hoffie,

    Ik heb zelf nog maar sinds een 10-tal maanden bezig (en ik draai nu ook niet zoveel "rolletjes" als de meesten hier, denk ik), dus ik heb maar een beperkte ervaring.
    Maar ik heb toch al ondervonden dat als je omgevingstemperatuur vooraan/rond de 20°C zit, dat je niet veel last gaat hebben met temperatuursverlies (of stijging). Ik werk zelf in een goed geïsoleerde zolderkamer en kan daar (op zeer warme dagen in de zomer na) die kamertemperatuur behouden zonder al te veel moeite (in de winter eventueel bijverwarmen). Een beetje zoals dat de meeste mensen hun leefruimtes op 19-21°C willen hebben,want het is nu ook niet zo dat ik mijn verwarming zo zit af te stellen dat de ruimte exact 20°c is (en richting de zomer zit die, zonder bijverwarmen uiteraard, meer vooraan de 20°C), initieël wilde ik gewoon ongeveer een kamertemperatuur hebben waar ikzelf het aangenaam vond om te werken, en laat dat nu net, met marge, rond de ontwikkeltemperatuur zijn.
    Mijn vloeistoffen breng ik op temperatuur, de plastieken ontwikkeltank heeft ook gewoon de omgevingstemperatuur, en zeker voor ontwikkeling van de negatieven in een ontwikkeltank gedurende minder dan 10 minuten, zakt (of stijgt) de temperatuur nauwelijks bij mij, zeker geen halve graad.
    Ook wanneer ik prints ontwikkel in een ontwikkelschaal, is mijn temperatuur nauwelijks gezakt of gestegen na anderhalf à twee uren werken (dat gaat dan over een halve graad ofzo).

    Ik weet dat ik daar in het begin ook veel schrik voor had, maar dat is dus één van die dingen die me reuze zijn meegevallen. Maar het hangt natuurlijk dan ook af waar je ontwikkelt en wat voor jou een aangename omgevingstemperatuur is.
     
  16. Peter de Groot

    Peter de Groot Member

    Messages:
    456
    Joined:
    Jul 20, 2008
    Location:
    Maastricht
    Shooter:
    Multi Format
    Ik zorg dat het water op 20 graden is. De omgeving is op kamertemperatuur. Verder denk ik er niet over na. Werkwijze is hetzelfde en de negatieven zijn goed, mits goed belicht in de camera natuurlijk.
     
  17. k.hendrik

    k.hendrik Subscriber

    Messages:
    421
    Joined:
    May 23, 2008
    Location:
    The Netherla
    Shooter:
    Multi Format
    schaf een huis aan, met vloerverwarming ! perfect :smile: