voorbelichten

Discussion in 'Vergroten' started by merce, Oct 17, 2005.

  1. merce

    merce Member

    Messages:
    6
    Joined:
    Mar 3, 2005
    Location:
    Berlin
    Shooter:
    35mm
    Hallo,

    Ik ben nog niet zo lang bezig met het vergroten van zwartwit foto´s in de donkere kamer.
    Onlangs las ik iets over "papier kort voorbelichten".
    Kan iemand mij vertellen wanneer zoiets gedaan wordt, hoe men te werk gaat en welke verbetering men hierdoor verkrijgt.
    Alvast dank voor jullie replies.
    merce
     
  2. SoulSurround

    SoulSurround Member

    Messages:
    888
    Joined:
    Jan 25, 2005
    Shooter:
    Plastic Cameras
    Als je wil voorbelichten pak je een vel papier en maak je een proefstrook op dit papier zodanig dat je een belichting vindt die net verschilt van "het wit van het papier" (kortom; vergoterkop omhoog, klein diafragma en niet te lang belichten). Vervolgens belicht je het vel papier met de tijd die nog net geen 'verkleuring' van het papier geeft alvorens je de 'eigenlijke' print gaat maken.

    Wanneer te gebruiken: als je hoge lichten niet verschijnen bij een normale afdruk omdat ze niet sterk genoeg zijn om de 'drempelwaarde' van je papier te overschreiden... als het ware zorg je ervoor dat je papier meteen reageert als er ook maar een beetje licht op valt (dit is voornamelijk te zien in de hoge lichten, waar weinig licht door het negatief komt)... het heeft nauwelijks effect op de donkere partijen in je beeld.

    Je kunt dit overigens ook op film toepassen... wordt vooral ook op diafilm (waar je niet kunt sturen met 'doordrukken' en 'tegenhouden') gedaan.
    Jeroen

    P.S. Berlin?
     
  3. fred

    fred Member

    Messages:
    1,471
    Joined:
    Sep 8, 2002
    Location:
    Belgium
    Shooter:
    Multi Format
    Pre-flashing noemt men het ook.
    Er bestaat een handig geriefje daarvoor: google eens op "Paper Flasher II" van "RH Designs".

    Het geeft (in de doka) de 'belichte maar niet voldoende belichte' partijen een extra belichting om deze zichtbaar te maken. Het effect kan je zeer goed testen met het Stouffer negatief. Met en zonder pre-flashing. Het heeft effect op de hoge lichten, een beetje op de middentonen en niet op de donkere partijen in je print.

    Of pre-flashen tot je de eerste sluier bekomt. Meestal neem je dan een tijd van 1/3 tot 1/2 van de sluiertijd.
    Pol Vandepitte noemde het één van de sterkste en makkelijkste contrastbeheersing middeltjes...

    En zoals Jeroen het zegt: je kan het ook toepassen bij de opname, op statief, eerst een je opname een voorbelichting geven.

    mvrgr
    Fred
     
  4. janké

    janké Member

    Messages:
    71
    Joined:
    Feb 19, 2005
    Shooter:
    Medium Format
    "Voorbelichten" bij film en papier is eigenlijk spelen met je sensitometrische curve.
    (de "S"grafiek die je bij de info van film en papier vindt)
    Het doel is het papier/film van gradatie geheel of gedeeltelijk van gradatie te wijzigen.
    Zo krijg je bijv. met papier meer gradaties van grijzen, zoals bij een zachter papier maar behoudt je wel de oorspronkelijk hardheid.
    Papier kun je ook gedeeltelijk voorbelichten (flashing).
    Film voorbelichten wordt eigenlijk niet meer gedaan omdat de emulsies ruimte genoeg hebben en amls je het zone suysteem gebruikt alles wel met belichting-ontwikkeling kunt oplossen.

    Voorbelichten is interessant maar eigenlijk met de huidige multigrade papieren overbodig geworden.

    Jan
     
  5. fred

    fred Member

    Messages:
    1,471
    Joined:
    Sep 8, 2002
    Location:
    Belgium
    Shooter:
    Multi Format
    Je kan ook voorbelichten als standaard procedure inbouwen.
    Gewoon elke afdruk eventjes pre-flashen.
    In je hoge lichten heb je meer info dan.

    Of lokaal doordrukken met andere (meestal hogere) gradatie is ook een mogelijkheid.

    Fred

    mvrgr
    Fred
     
  6. Merlin

    Merlin Member

    Messages:
    1,007
    Joined:
    Aug 26, 2004
    Location:
    +52° 15' 43.
    Shooter:
    4x5 Format
    Ik heb daarvoor naast mijn Laborator 1200 een simpel Opemusje staan. Met klok erbij heb je er op marktplaats er al eentje voor... niets!
     
  7. merce

    merce Member

    Messages:
    6
    Joined:
    Mar 3, 2005
    Location:
    Berlin
    Shooter:
    35mm
    Bedankt

    Bedankt aan jullie allen voor de nuttige antwoorden.
    Ik ben slechts een aantal maanden bezig met printen en al heel wat frustrerende uurtjes achter de rug.
    Het meest werk ik met multigrade papier, dus iets waarvoor preflashing eigenlijk overbodig is, zoals ik nu begrijp.

    De groeten uit Berlijn.
    Ik kom zeker terug, want ik heb nog een pak vragen.
    Merce
    http://www.lichtmal.wolfgangfoto.de/
     
  8. SoulSurround

    SoulSurround Member

    Messages:
    888
    Joined:
    Jan 25, 2005
    Shooter:
    Plastic Cameras
    Met diafilm???
     
  9. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Spitslichten...

    Die mening deel ik niet.
    Pre- of afterflash is nog wel steeds te gebruiken als je in geval van spitslichten of wanneer je bij het gebruik van het Zonesysteem de overige delen niet al te veel geweld wilt aandoen dan kies ik voor pre- of afterflash. Het zonesysteem is ook weer niet alleen zaligmakend. Soms kun je een perfect negatief volgens het Zonesyteem hebben waar toch nog net dat beetje "gevoel" in ontbreekt. Neem een landschapsfoto bij heldere blauwe lucht die normaliter een witte of nauwelijks zichtbare off-white laat zien. In zo'n geval preflash ik om de lucht wat meer "kleur" te geven. Hierdoor ontstaat er ook meer diepte in de gehele prent. In het andere geval met spitslichten die tijdens de opname op geen enkele wijze te omzeilen zijn preflash ik zelf plaatselijks om hier juist het overige weer niet te beïnvloeden. De techniek hoe je dat uiteindelijk doet met een extra vergroter of met andere hulpmiddelen zoals zaklampje of een ledje in een doosje met een stukje opaque plastic eroverheen maakt allemaal niet uit als de handeling maar reproduceerbaar is. Met andere woorden Multigrade is niet uw oplossing voor alle problemen. Maakt 't dat nou zo interessant om met "natte" fotografie bezig te zijn. Antwoord= :smile: :tongue: :D
     
  10. Actinic

    Actinic Member

    Messages:
    2
    Joined:
    Feb 1, 2007
    Location:
    Amsterdam
    Shooter:
    35mm
    Voorbelichten gebeurde ook in zwart/wit printers papier met een gradatie van 4 werd dan afhankelijk van het negatief "voor belicht", het werd dan gradatie 1 - 2 of 3 daarna werd het gewoon belicht met het negatief

    Max
     
  11. Ruud

    Ruud Member

    Messages:
    327
    Joined:
    Oct 1, 2005
    Shooter:
    Medium Format
    Hallo,

    Ik heb pre-flashen wel gedaan en het gaat goed,ik deed dat zonder filter op MC papier.
    War ik me nu afvraag of er verschil is als je voorbelicht met filter 00 ipv zonder ( dus 2 )
    dit i.v.m. de hoge lichten die je het meest wil laten reageren.
    Iemand ervaring ??
    Of is dit theoretisch niet juist.

    Ruud.
     
  12. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Filter maakt in dit geval niet uit. Je sensibiliseert de gehele emulsie en daarvan profiteren bij de definitieve belichting alleen de hoge lichten. Als je met filter 0 preflasht bijvoorbeeld zul je veel langer moeten belichten om het "off white" effekt te bereiken.
     
  13. Cookie

    Cookie Member

    Messages:
    39
    Joined:
    Nov 6, 2005
    Location:
    Temse
    Shooter:
    35mm
    Tot nu toe nog nooit dit systeem van voorbelichten gebruikt.
    Gisteren echter had ik er nood aan (opname was in volle zonlicht gemaakt, blauwe lucht zonder ook maar 1 wolkje).
    Gevolg laat zich raden: die lucht = wit, wit, wit. Geen verschil te merken tussen de lucht en de rand van het papier.

    Jammer genoeg kon ik niet even mijn pc opstarten om info op te zoeken over het hoe. In mijn boeken kon ik ook niet direct info vinden.
    Dus maar zelf beginnen klungelen. 0.5 seconden voorbelichten gaaf 0,0 verschil met het originele beeld. 1 seconde was net iets te veel.
    Met filters zitten spelen, maar dit verschil leek me ook niet vermeldenswaardig.
    Nu lees ik hier net : diafragma aanpassen (ik was op diafragma 8 blijven werken voor deze voorbelichting :rolleyes: ).
    Zou f 11 voldoende zijn? of echt wel doorgaan tot f16? Ik vermoed dat f22 te klein zal zijn?

    Nu, ik ga sowieso de 3 uitproberen. Als ik dan toch al aan het klungelen ben, dan kan ik maar beter eens goed doorklungelen en er een leersessie van maken.
     
  14. Sponsored Ad
  15. hka

    hka Member

    Messages:
    2,146
    Joined:
    Dec 21, 2004
    Shooter:
    Multi Format
    Als je met f8 nog op 0.5 seconde zit zou je zeker wel f22 kunnen gebruiken. Dan heb je een meer beheersbare belichtingstijd. Neem het "voor", en "na"gloeien van de lamp en je hebt al een oncontroleerbare variabele. Met f22 zit je dan op zo'n 4 seconden. Dat is te doen... Let er wel op dat je altijd dezelfde afstand lens/papier aanhoudt anders veranderd je belichtingstijd ook.
     
  16. Cookie

    Cookie Member

    Messages:
    39
    Joined:
    Nov 6, 2005
    Location:
    Temse
    Shooter:
    35mm
    Nu heb ik er spijt van mijn 2de, minder goede, vergroter te hebben weggedaan.
    Net om dezelfde afstand te houden tussen lens en papier.

    Hoe ik het nu doe (na alles correct te hebben scherpgesteld): negatief eruit - even belichten - roodfilter eronder, klok uitschakelen om zeker niet per vergissing extra te belichten (men leert snel uit zijn fouten ) - negatief er opnieuw inbrengen - tijd instellen voor effectieve beeldbelichting en start.

    Wat ik me afvroeg: kan het soms nodig zijn, door de voorbelichting, dat de filters al eens moeten aangepast worden om het contrast bv ietwat harder te maken tov een belichting zonder voorbelichting?

    Mijn originele afdruk, zonder voorbelichting, werd op filter 2 gemaakt. De afdruk met voorbelichting heb ik ook met filter 2 gemaakt en eentje met filter 2.5.
    Nu heb ik de indruk dat, door de voorbelichting, een stukje van het contrast verloren gaat :confused: wat ik dan weer neiging heb te gaan compenseren met een hardere filter.
    Of sla ik de bal compleet ernaast met deze "vaststelling"?
     
    Last edited by a moderator: Jul 20, 2007
  17. fred

    fred Member

    Messages:
    1,471
    Joined:
    Sep 8, 2002
    Location:
    Belgium
    Shooter:
    Multi Format
    met een "stouffer" negatief en een flasher is voorbelichten makkelijk werken en je kan ook uitvissen wat de verschillende belichtingstijden veroorzaken aan je hoge, midden en andere tonen veroorzaken

    vergeet ook je filters bij de opname van een blauwe lucht (geel, oranje)
     
  18. Cookie

    Cookie Member

    Messages:
    39
    Joined:
    Nov 6, 2005
    Location:
    Temse
    Shooter:
    35mm
    Stouffer, dat zijn de wedgesteps, niet?
    Onze docent had dit ook al eens vermeld vorig jaar n.a.v. het zonesysteem.

    Je bedoelt vermoedelijk geel of oranjefilter niet vergeten?
    Die zouden inderdaad veel problemen uit de weg ruimen.
     
  19. Luc

    Luc Member

    Messages:
    52
    Joined:
    Sep 15, 2004
    Shooter:
    35mm RF
    Dat heb ik ook gedaan, maar ik heb geen ruimte voor een tweede vergroter.
    Zou een gewone lamp die op meer dan een meter hangt ook niet werken?

    Ik heb nog ergens een tweede timer, bij gelegenheid ga ik dat eens testen.

    :smile:

    Luc
     
  20. Cookie

    Cookie Member

    Messages:
    39
    Joined:
    Nov 6, 2005
    Location:
    Temse
    Shooter:
    35mm
    Luc, dan ga je volgens mij het probleem hebben dat je volledige vel belicht is.
    M.i. is het enkel de bedoeling de "frame" waar je beeld inkomt even extra te belichten om op die manier een verschil te krijgen tussen de partijen die wit zijn en bv de rand van je foto, die wit moet blijven.
    Dat is de reden waarom ik wil voorbelichten : de lucht is volledig wit door een stralende zon en blauwe hemel.
    Dit maakt dat de rand van de foto op die plaatsen geen verschil maakt met de rand van de foto die ik wit laat (om later iets onder de passe partout uit te laten komen).
    Door voorbelichting geef je toch een verschil tussen die witte partijen en je rand die wit moet blijven.
    Als je het volledige vel gaat belichten, dan ben je die rand opnieuw kwijt.
    Daarom ook dat ik mijn afstand tussen vergroterkop en vel instel, scherp stel, dan mijn negatief er even uitneem voor de voorbelichting.

    Nu, deze werkwijze was op gevoel af. Of het de juiste werkwijze is is een ander paar mouwen.
     
  21. Luc

    Luc Member

    Messages:
    52
    Joined:
    Sep 15, 2004
    Shooter:
    35mm RF
    Hoi Cookie,

    Ik heb (bijna) steeds ook de zwarte rand rond mijn foto's, voor mij is het verschil tussen de rand en het wit dus niet belangrijk. Ik zou voorbelichten om nog doortekening in de hoge lichten te krijgen.
    Volgens mij maak je echter een denkfout. Je moet voorbelichten zodat je net geen zwarting krijgt. Bij het belichten geeft het beetje licht dat door je negatief komt + de voorbelichting een beetje zwarting. Of de rand nu mee belicht is of niet het mag geen verschil maken.
    Succes
    ;-)

    Luc
     
  22. Willie Jan

    Willie Jan Member

    Messages:
    1,931
    Joined:
    Jun 11, 2004
    Location:
    Best/The Net
    Shooter:
    4x5 Format
    Is het niet veel eenvoudiger om je negatief goed te krijgen zodat het afdrukbaar is?
    Als je lichtomvang te groot is, dan op een later tijdstip terugkomen...
    (of de belichting/ontwikkeling aanpassen).
     
  23. Luc

    Luc Member

    Messages:
    52
    Joined:
    Sep 15, 2004
    Shooter:
    35mm RF
    Hi Willie Jan,
    Natuurlijk moet het negatief zo goed mogelijk zijn.
    Maar een perfect negatief is niet altijd mogelijk.
    Ik doe reportage fotografie en krijg geen tweede kans.
    Bij de reisfotografie (Velvia) die ik jaren gedaan heb, ben ik, zoals je voorstelt, dikwijls op een later tijdstip teruggekeerd om beter licht te hebben.
    Ik ben nog maar enkele jaren geleden terug begonnen met ZW/W en het fotopapier voorbelichten lijkt me een goed idee om de hoge lichten die wel in het negatief zitten, ook op de foto te krijgen.
     
  24. SoulSurround

    SoulSurround Member

    Messages:
    888
    Joined:
    Jan 25, 2005
    Shooter:
    Plastic Cameras
    Maar waarom niet gewoon doordrukken dan, als het alleen om de bovenkant van je beeld gaat? Dan blijft de onderkant ten minste ook nog "fris".
     
  25. Walter

    Walter Member

    Messages:
    35
    Joined:
    Jul 7, 2004
    Shooter:
    35mm
    Ik gebruik regelmatig selectief voorbelichten. Ik neem een vel tekenpapier en leg dit op ongeveer 1 cm boven het afdrukraam (leg b.v. een doos van 1 cm dikte o.i.d. op het raam), projecteer hierop het beeld en trek de contouren over van de stukken die voorbelichting kunnen gebruiken. Daarna snij je de stukken uit die straks voorbelicht moeten worden. Je hebt nu een sjabloon om selectief mee voor te belichten. Vervolgens het fotopapier in het afdrukraam plaatsen. Neem nu een vel gematteerd maar doorschijnen plastic (ik heb zo'n vel in een frame gemonteerd), plaats dit 1 cm boven het fotopapier en leg hierop het sjabloon. Haal het negatief uit de vergroter (ik plak dit altijd aan de rand aan de negatiefhouder vast met een stukje tape dat geen lijmresten achterlaat) en doe het licht aan (mijn Durst M70 heeft een 150 Watt opaallamp, diafragma van de lens zet ik op 16, in de filterhouder nog een 4x grijsfilter (Cokin) en een 00 filter. Met de kop op zo'n 60 cm hoogte kom ik op 3 - 6 seconden). Hierna volgt de gewone afdruk. Het voordeel is dat je alleen de delen die de voorbelichting nodig hebben dit krijgen. Belicht je het papier in zijn geheel dan wordt overal het contrast verminderd, ook waar je dat niet wilt. Door het gematteerde plastic krijg je een onzichtbare overgang tussen de gebieden waar je voorbelichting hebt gebruikt en waar je dat niet hebt gedaan. Werkt ook goed met kleine stukjes die voorbelicht moeten worden, b.v. een arm die te fel verlicht werd.
     
  26. Cookie

    Cookie Member

    Messages:
    39
    Joined:
    Nov 6, 2005
    Location:
    Temse
    Shooter:
    35mm
    Het negatief goed krijgen is natuurlijk het ultieme streefdoel en daar neem ik ook altijd mijn tijd toe.
    Soms komt men echter in situaties terecht waar men niet al het benodigde materiaal heeft (statief - filters - ...) en kan men ook niet terug later . Dit was tijdens een georganiseerde uitstap met het werk - een deel van de groep deed niet mee met de hoofdactiviteit (ik inbegrepen) en men had een alternatieve activiteit georganiseerd voor ons doch we wisten niet wat. Ik was dus niet alleen op stap en kon niet ruim mijn tijd nemen daardoor + bijkomend moesten we op tijd terug aan de uitgang zijn.
    Andere dagen ervoor was druilerige grijze dagen, netgeteld die ene dag: schitterende zon.
    Hoofddoel was dus de uitstap en niet het fotograferen eigenlijk.

    Maar ondertussen moet ik het stellen met wat ik heb en daar het beste van maken.