fixeer (alkalisch/zuur)

[Jed Freudenthal]

Welke (zelf samen te stellen) fixeer raad je Guus aan voor welke materialen? Heb je zelf een favoriet, i.c.m. stopbad, alkalisch of zuur?

Om alle achtergronden te doorgronden van het fixeerproces is geen sinecure. Omstreeks 1977 wilde de mensen in het Kodak research laboratorium dit probleem ter hand nemen. Helaas, ze zijn gestrand, omdaqt de directie van Kodak ze op straat heeft gezet.

Het advies is dus eigen ervaring. Mij leek voor de huidige situatie van fotografische materialen een gemodificeerde TF-3 het beste. In een diepgaand overleg met Bill Troop hebben we toen besloten tot de TF-3 met maar 6 g natrium metaboraat per liter concentraat ( en ik meen 60 g natrium sulfiet).
Dit is dus een licht alkalische fixeer.
Geruststellend is, dat ik nog niemand ben tegengekomen, die daarmee met welke film (( klassiek of modern) of ontwikkelaar ( staining en non-staining) mee in de problemen is gekomen.

Jed

[FotoGys]

Na wat onderzoek bij voor mij betrouwbare bronnen, kom ik tot de bevinding dat een alkalisch fixeer zorgt dat de emulsie meer opzwelt, vandaar ook dat die sneller te spoelen is. Omgekeerd zal een zuur fixeer de emulsie minder doen zwellen en dus harder laten, ongeacht of er een aparte harder aan toegevoegd is. Daarnaast moet je bij het afdrukken en het gebruik van een alkalisch fixeer zeer goed zorgen voor een volledig uitgefixeerd zijn voordat je het licht aandoet. Omdat anders de in het papier nog aanwezige ontwikkel stoffen met name in de hoge lichten tot een ongewenste sluier kan zorgen. Dus ook de proefstookjes volledig uit fixeren ! Al met al toch wat nadelen aan zulk spul.

Maar de vraag van Guus is natuurlijk of je van natriumthiosulfaat door toevoeging van ammonium zout toch de werking van ammoniumthiosulfaat krijgt. Het enige wat hierop een antwoordt kan geven is uittesten of als iemand dit al gedaan heeft het van hem/haar vernemen hoe het door de test heen kwam.

Gary,
Rest mij niets anders om te gaan testen, maar begrijp ik het nu goed dat je voor de afdrukken niet een alkalisch fixeer adviseert?
En die ontwikkelstoffen die zitten toch in de warmtoon FB van Ilford (dat mooie papier dat je in Houten bij je had? Daar wil ik op niet al te lange termijn toe overgaan). Hoe staat het eigenlijk met de bewaarmogelijkheden/maatregelen bij dit papier?

Ik zal ook kijken naar de modified TF3, die heb ik in huis samen met de pyrocat van jou. Nog wat FP4+ en meer HP5+ daarna over op de acros. Wordt weer de nodige uren testen

Hoe test je eigenlijk of papier goed gefixeerd is?

Guus

[gary mulder]

Zelf gebruik ik een zuur fixeer. Omdat ik dan minder last heb van beschadigingen en zeker weet dat de van het ontwikkelbad met het papier meegekomen ontwikkelstoffen geen kwaad kunnen als ik iets te vroeg het licht aan doe. Wat ik wel doe is zorgen dat mijn prent niet langer dan voorgeschreven in de fix verblijft. Om te voorkomen dat het beeld aangetast zou kunnen worden. Na mijn weten zitten in warmtoon FB van Ilford geen ontwikkelstoffen. Totdat het in de ontwikkelbad gestopt is, dan natuurlijk wel.

[gary mulder]

Zelf test ik alleen of mijn fix niet op is met een oplossing kaliumjodide. Maar in jou geval zou ik testen op nog aanwezig zilver. Daar zijn testjes voor, even zoeken.

[Robbedoes]

Hoe test je eigenlijk of papier goed gefixeerd is?

Guus

Ik maak vanmiddag een scan van een artikel en pm dat naar je toe (c)

[Jed Freudenthal]

Zelf gebruik ik een zuur fixeer. Omdat ik dan minder last heb van beschadigingen en zeker weet dat de van het ontwikkelbad met het papier meegekomen ontwikkelstoffen geen kwaad kunnen als ik iets te vroeg het licht aan doe. Wat ik wel doe is zorgen dat mijn prent niet langer dan voorgeschreven in de fix verblijft. Om te voorkomen dat het beeld aangetast zou kunnen worden. Na mijn weten zitten in warmtoon FB van Ilford geen ontwikkelstoffen. Totdat het in de ontwikkelbad gestopt is, dan natuurlijk wel.

Dit lijkt mij geen goede redenering. De met het ontwikkelbad meegekomen ontwikkelstoffen worden direct gedeactiveerd in het gebufferde zure stopbad. De pH is weliswaar ongeveer 4,2, maar het totaal zuur is hoog. Met het gevolg dat de ontwikkelstoffen in een enkele seconde gedeactiveerd zijn en de capaciteit van het stopbad is hoog.
Gesteld, je laat de film of het papier maar kort in het stopbad, zo kort dat er nog ontwikkelstoffen inzitten. Die zullen bij de licht alkalische toestand van het fixeerbad niet weer actief kunnen worden.

Ik meen trouwens dat de Agfa ontwikkelmachines altijd volgens deze principes hebben gewerkt.

In de praktijk pas ik deze methode voor film altijd toe. Voor papier daaentegen wil ik ook wel een gewoon zuur stopbad nemen, maar dan moet je de druk er wel 20" in laten liggen. Vervolgens gaat de druk in het licht alkalische fixeerbad. Door de overdracht van zuur zal de pH geleidelijk wat dalen. Desgewenst kun je gedurende de levensduur van de fixeer weer wat alkali toevoegen.

Jed

[Jed Freudenthal]

Hoe test je eigenlijk of papier goed gefixeerd is?

Guus

Eigenlijk test je of de fixeer in goede conditie is. Dit gaat via de clearing time van een stukje testfilm. Wanneer de clearing time 2x de clearing time van de verse fixeer is geworden, dan kun je de fixeer vervangen. Je begrijpt dat je niet iedere keer opnieuw gaat testen. Op gegeven moment weet je wel hoeveel je met je fixeer kunt testen. Je moet gewoon administratief bijhouden hoeveel je hebt gefixerd.

Je kunt ook een chemische weg bewandelen. Dan bepaal je de hoeveelheid zilver in je fixeer.

Jed

[gary mulder]

Die zullen bij de licht alkalische toestand van het fixeerbad niet weer actief kunnen worden.

Mijn eigen tests zowel als test gedaan door anderen wijzen op het tegendeel. Nogmaals dit is alleen een probleem als je het witte licht aandoet binnen 2-3 minuten nadat de print in het fixeer is beland.

[gary mulder]

Als ik op basis van natruimthiosulfaat een fixeer zelf zou samenstellen zou ik zeker voor film testen op nog aanwezige zilver halogenen. Zeker omdat fabrikanten van films hier met name voor waarschuwen. Een simpele clip test lijkt mij dan niet voldoende.

[Jed Freudenthal]

Mijn eigen tests zowel als test gedaan door anderen wijzen op het tegendeel. Nogmaals dit is alleen een probleem als je het witte licht aandoet binnen 2-3 minuten nadat de print in het fixeer is beland.

Je mag het witte licht niet aandoen voordat de fixeer alle onbelichte zilverhalogenen verwijderd heeft. Anders krijg je verkleuringen, die niets te doen hebben met een ontwikkelproces ( alkalisch of niet). Het fixeerproces dient in 2 minuten zijn beslag te hebben gekregen ( zeker bij een fixeer op ammoniumthiosulfaat basis). Zo doe ik na 45 " het witte licht aan bij een echte druk en na 5 a 10" bij een proefstrook ( met ammonium thiosulfaat).
Als jij problemen ervaart na 2 minuten, lijkt mij iets mis met het stopbad-fixeerbad.

Jed