Omdat ik aan mijn laatste doos Agfa MCC bezig ben, werd het tijd om om te zien naar een alternatief. Ik heb me daartoe een aantal verschillende soorten papier bezorgd, mijn zonemaster stopclock zo goed mogelijk op al die papieren geijkt en ben vervolgens aan het drukken gegaan. Als proefnegatief heb ik een portret gebruikt waarin flink wat schaduwen zitten, zodat ik een goed oordeel kon vellen over de doortekening aan de onderkant van de curve. Dat is in mijn fotografie belangrijk. Van elke soort papier heb ik vervolgens twee drukken gemaakt, waarvan ik er telkens een een seleniumtoning met Kodak KRST 1+9 heb gegeven. Dat leverde na enkele avonden drukken het nodige aan informatie op, die ik hier graag met jullie wil delen.

Het gaat om de volgende soorten papier
- Agfa MCC als vergelijking
- Ilford FB
- Ilford FB Warmtone
- Adox Vario Classic
- Adox Varitone
- Oriental VC-FB II Warmtone
- Oriental VC-FB II
Telkens alleen de glanzende variant - en telkens in de maat 30x40, behalve de oriental, dat in 28x35 te krijgen is, maar niet in 30x40. Om te vergelijken heb ik de vergrotingsmaatstaf trouwens niet aangepast -alle portretten zijn even groot - alleen hebben sommige wat meer marge.

Wat direct opvalt is het Oriental warmtone. Het papier is erg geel, veel geler dan de rest, bijna de kleur van oud krantenpapier. Het toont sterk in de selenium toner, krijgt snel een mooie diepere tint en verkleurt dan naar aubergine. Dat tonen ging zo snel dat je na twee minuten al bijna een volledige omtoning had - waardoor ik een nieuwe druk moest maken om te zien hoe een gedeeltelijke toning uitviel. Het is heel mooi papier, maar door zijn geheel eigen karakter voor mij alleen voor speciale dingen te gebruiken. Omdat dit papier zo anders van karakter is, laat ik het verder buiten beschouwing.

De andere zes laten zich beter vergelijken. Van deze papieren heeft Ilford WT de geelste drager en Adox Varitone de witste. Ilford FB zit vlak bij Adox Varitone, terwijl de andere drie - Agfa MCC, Oriental FB en Adox Vario Classic elkaar ook amper ontlopen, maar wat geler zijn.
Kijkend naar de kleur van de emulsie is Ilford FB de koelste en de andere Ilford de warmste. De beide Adox papieren zitten dicht bij de toon van het Ilford FB, maar zijn net iets warmer. Oriental FB zit dichter bij het Ilford FB en Agfa MCC zit precies tussen deze twee groepen.

Nu heb bij het afdrukken als ijkpunt een glimmend puntje op de neus gebruikt waar ik nog net doortekening wilde hebben. Vervolgens heb ik de schaduwen laten vallen waar ze terecht kwamen om goed te kunnen vergelijken. Normaal zou ik met doordrukken en tegenhouden de zaak proberen te optimaliseren, maar dat leek me nu niet verstandig. Het Ilford FB lijkt aan de onderkant het minste contrast te hebben en loopt het snelste dicht, de beide Adox papieren en Agfa ontlopen elkaar amper en Oriental en Ilford WT tekenen in de schaduwen met het meeste contrast. De verschillen tussen het papier blijken niet zo heel groot te zijn en je moet echte goed, neutraal licht gebruiken om het te zien. Op al het papier is uitstekend af te drukken. Wat wel opvalt is dat het het Agfa papier langzaam vlakker wordt - het zal met de leeftijd te maken hebben. Het is nu een jaar of zes oud en nadert ook zijn technische houdbaarheidsdatum.

De seleniumtoning. Ik heb de afdrukken 2 minuten in een 1+9 verdunning van Kodak KRST gelegd om de schaduwen nog wat dieper te krijgen. Ilford FB en het Adox Vario Classic reageren het minst sterk - zodanig dat ik het verschil met de niet getoonde afdruk amper zie. Agfa MCC is net zichtbaar, Adox Varitone en Oriental geven een duidelijk effect, net als het Ilford warmtone papier. Bij die laatste drie is er ook een duidelijke verschuiving van toon - de beelden worden wat koeler van karakter en krijgen een bepaalde gloed, die typisch voor selenium is. De eerste drie reageren amper in die richting.

Tenslotte heb ik de drukken enkele keren aan een groepje mensen voorgelegd met de vraag de mooiste druk er uit te halen. Dat blijkt telkens dezelfde te zijn: het Oriental papier. Veelal blijkt dat door het hogere contrast in de schaduwen in combinatie met de neutrale kleur van de drager te komen.

Dit papier heeft ook mijn persoonlijke voorkeur. De drager heeft vrijwel dezelfde tint als het oude Agfa papier, waardoor series en beelden zich goed laten mengen zonder dat het 99% van de mensen op zal vallen dat er ergens een wisseling van papier is. Nummer twee is voor mij het Ilford wt - maar omdat dit echt een warmtone papier is, betekent dit dat ik voor een aantal langlopende series opnieuw de eerste beelden moet gaan afdrukken en ik weet niet of ik daar heel veel zin in zal hebben. Voordeel is wel dat ik deze fabrikant wat meer continuiteit toevertrouw dan Oriental - dat in het verleden al wel vaker verdwenen is. Vermoedelijk wordt het een forse bestelling en dan zie ik over enkele jaren wel weer verder.

Maar voorlopig heb ik nog staartjes en restjes papier genoeg...

Huub