Enkele gedachten bij het werk van de onlangs overleden Henri Cartier-Bresson. De opmerkingen die ik nu ga maken zijn waarschijnlijk heiligschennis. Maar so be it.

Enige tijd geleden is er op nl.foto een lange discussie geweest over de werkelijke waarde van Paul Huf foto's. En ik moet toegeven dat ik ook tijdens zijn leven menigmaal gedacht heb: "Is dat nou zo bijzonder?" Helemaal toen ik zijn laatste serie zag: in de voetsporen van v Gogh. Gewone landschapkiekjes. Echt niks bijzonders als je niet weet wie ze gemaakt heeft. Elke tiener met een redelijk toestel maakt dezelfde nietszeggende plaatjes.

En ik herinner me hoe Eva Besnyo enkele maanden voor haar dood van haar eerste foto's uit het interbellum zei dat dit het beste werk was wat ze ooit gemaakt had. Alle jaren daarna die ze als fotografe gewerkt heeft en waarmee ze beroemd geworden is veegde ze met één zin van tafel. Volgens mij was dat geen valse bescheidenheid maar gewoon de nuchtere waarheid.

In mijn boekenkast staat de HCB catalogus die vorig jaar uitkwam ter gelegenheid zijn grote overzichtstentoonstelling in Parijs. Een pil van meerdere kilos en ettelijke eurootjes. En ik heb er helemaal geen spijt van. Maar...

Veel van zijn foto's inspireren bij mij hetzelfde gevoel als bij Paul Huf. Bijvoorbeeld de laan populieren die in de verte wegloopt. Ik herinner mij dat ik praktisch dezelfde foto maakte toen ik 15 was en nog nooit van HCB gehoord had. Natuurlijk is zijn foto technisch beter (ik had een compactje van mijn moeder met een goedkoop kleurenrolletje). Maar de visie was hetzelfde.

Ook veel van zijn journalistieke foto's vind ik niet uitzonderlijk. Vaak denk ik: "Op dezelfde plek en hetzelfde moment had ik dezelfde foto gemaakt." M.a.w. de visie die eruit spreekt is vaak helemaal niet zo origineel. En zijn zogenaamd geweldige composities wekken bij mij soms gaapneigingen op.

Let wel, ik doe helemaal niets af aan het belang van HCB voor de fotografiegeschiedenis. En sommige van zijn foto's zijn ronduit geweldig (Het jongetje met de wijnflessen bijv.). Maar vaak denk ik ook dat mensen foto's geweldig vinden uitsluitend vanwege de naam die eronder staat. En iedereen papagaait elkaar vervolgens na.

Gisteren heb ik de tentoonstelling "J'aime la France" bezocht in het gemeentemuseum van Helmond. (Nog tot einde van de maand een echte aanrader!) Een aantal grote namen van de franse fotografiegeschiedenis bij elkaar gebracht. Veel prachtige barietafdrukken. Geweldig.

Toch valt me ook hier op hoeveel foto's alleen beroemd zijn omdat er een beroemde naam onder staat, of omdat hij de eerste was die dat deed. (Lartigue, Atget e.d.) Als ik ze gemaakt had zou niemand er een stuiver voor geven, omdat de foto op zichzelf uitdrukkingskracht mist.

Wel heb ik bij foto's van de broers Seeberger en Willy Ronis minstens 20 minuten met open mond staan kijken.

Gilbert